Тудым Серафима Валитова вуйлата. Канышкечымсе тунемме верын тӱҥ еҥже Серафима Сайметовна «Чолман» газетын йодышыж-влаклан вашештен.
— Серафима Сайметовна, марий рушарня школ кунам пашам ышташ тÿҥалын?
— Тудым почаш Ӱпӧ олан да тысе Октябрьский район администрацийын вуйлатышышт ойым пуышт. Тиде школ эше самырык улеш, йоча-влак 2010 ий январьыште шинчымашым погаш тÿҥальыч. Кажне рушарнян 60 утла йоча уло кумылын, куанен, тышке куржталеш. Читать далее
Filed under Артикль-влак
Кажне шуматкечын Марий тӱвыра рӱдер Марий касым эртара. Тышке икмарда ийготан да илалше еҥ-влак кап-кылым лывырташ, икте-весе ден кутыралташ, ласка мутым пелешташ, муралташ да кушталташ погынат.
Теве тачат шуматкече… Мыят таҥватем дек йыҥгыртышым: «Шондык гыч марий тувыретым лук, Марий касыш каена», — маньым. Автодор тӱвыра полатыш пурымына годым марий куштымо сем пылышыш шокта. Тевыс кушто марий калыкын шӱм-чон поянлыкше. Читать далее
Filed under Артикль-влак
Ӱмаште теле тылзын 23-шо кечынже Пермь кундемын Суксо районысо Эҥермучаш школыштыжо «Школ — Пермь кундемысе илыше марий-влакын тӱвыра, йылме, йӱла поянлыкыштым арален кодымо шотышто рӱдер» тема дене «йыргешке ӱстелым» эртен.
Пу гыч ыштыме тиде тошто оралтыште пашам ыштымым чарыме нерген йодыш кызытат пеш пӱсӧ. Верысе марий-влак, тӱрлӧ йӧным кучылтын, тиде йодышлан чын вашмутым муаш тыршат. Читать далее
Filed under Артикль-влак
Теле толмо дене У 2011 ий окнам тӱкалта. Калык пайремым эртара. Куан шӱлыш дене авалтен марий концерт-влакым онча. Икмынярынже чылт ик тӱсан улыт: мурыжат ик семанак йоҥга, сценыште койыш-шоктышат шинчам ӧрыктара, икмыняр мурызыжо марий йылмыжымат огеш пале улмаш. А теве «У муро» кружокыш коштшо самырык марий ӱдыр-рвезе-влак чоным куандарат: йӱкышт яндар памаш гай, чон гыч йоргыктен лектеш. Нӧргӧ кап-кылышт марий улмышт нерген ойла. Читать далее
Filed under Артикль-влак
Марий тÿвыра рÿдер ий гыч ийыш марий калыкын йÿла пайремжым эртарен шога. Теве теният Шорыкйол тылзын 8 кечынже уремыште игечыжат мотор да лывырге шоген, кажне марий еҥын кумылжо нӧлтшӧ лийын. Кузе уке гын, вет марий-влакын Шорыкйол пайрем арня пурен.
Шорыкол пайрем лиеш манмым колмеке пошкудем, йолташыже-влакым чумырен, Васли кугыза ден Васли кува, салтак, мӧчӧр-влак семын ужгам савырен чиен, шÿргыш марле ден маске семын леведын, пайремыш тарванышт. Миен шумек, фойеште моткоч шуко калык ужыч. Шке семынышт шоналтышт: тугеже йÿла пайрем калыклан кÿлеш. Читать далее
Filed under Артикль-влак
Кажне ийын шыжа тылзе мучаште финн-угор калык-влакын кечышт пайремлалтеш. Тиде пайрем родо-тукым калык-влак дене келшымаш кылым вияҥдаш, икте-весынан йылме, койыш-шоктыш, йӱла дене палыме лияш тарата.
Икымше тыгай пайрем кече Финляндийыште 1928-ше ийыште пургыж тылзын коло кандашымше кечыштыже эртаралтын. Идалык эртымеке, тиде кечым Эстонийыште пайремлаш тӱҥалыт. 1931-ше ийын, нылымше финн-угор культур конгрес деч вара, Венгрийыште, Финляндийыште да Эстонийыште тиде кечым ик жапыште эртараш мутым луктын пеҥгыдемденыт. Читать далее
Filed under Артикль-влак, Видео
9-шӹ декабрьын Марла сирӹмыӹ кечӹ лӹмеш Хельсинкин Рикхардинкирйасто лӹмӓн ик тошты библиотекыштыжы поэзи вады эртен, кышты финнлӓ, марла да эрзӓлӓ лыдышвлӓ йонгенӹт.
Айо пиш яжо шӱлӹш дон эртӹш. Ти вады анзыц библиотекын директоржы тенге маньы: «Библиотекына Хельсинкин сек тошты библиотекыжы ылеш дӓ историштӹжӹ марла лыдышвлӓ пӹтӓриш гӓнӓ тиштӹ шактат». Тидӹжӹ мӓлӓннӓ у дӓ яжорак лыдышвлӓм сирӓш стимулым пумы гань шактыш. Читать далее
Filed under Артикль-влак
Ме тыгай улына шол: шочын-кушкына ялыште, лавыра лоҥгаште, кушкына олаште, ушан-шотан еҥ-влак коклаште да илен-толын кушеч, могай еш гыч лекмынам мондена.
А кугурак пашаште верым налына гын, мондена веле огыл, лишыл еҥым, пошкудым, йолташым палымым чарнена. Вес элыште лукмо автомашинеш шинчын, шочмо ялыш миен пурен, урем мучко кудал колтена, а шочмо сурт-печына вес уремыште верланен. Читать далее
Filed under Артикль-влак
5-ше ноябрьыште Парижыште Марий кече-влак годым Валерий Аликовын курыкмарла ыштыме докладшым темлена.
Шотеш пиштӹмӹ публика, мадам дон мсьӧвлӓ.
Парижӹштӹ туан йӹлмӹ доно докладем ӹштен кердмӹлӓн, тӓлӓндӹ кого таум келесӹнем, тидӹ мӹньӹн кымылем лӱктӹш да туан халыкем верц культура пӓшӓм ӹштӓш мотивацим пуш. Шанем, Москваштат вӓк, тӹ сӓндӓлӹкӹн вуйхалаштыжы, кыды марынвлӓлӓнӓт вуйхалашты ылеш, кӹзӹт якте эче кырык марла ик докладымат ӹштӹмӹ агыл. Организаторвлӓлӓн тау, тенге тӓ изи халыквлӓнӓт йӹлмӹштӹ керӓл ылмым, нӹнӹм махань-шон форумвлӓштӹ кычылташ лимӹм анжыктеда. Тидӹ тенгеок Европа Ушемӹн йӹлмӹ политика донат ик лиништӹ ылеш, вет тӹштӓт регонвлӓштӹш дӓ миноритетӓн йӹлмӹвлӓ гишӓн ак мондеп, нӹнӹ виӓнгӹштӹ дӓ ӹлӹштӹ манын махань-шон кычыквлӓм пуат. Читать далее
Filed under Артикль-влак
Ӹлет-ӹлет мам ат уж? Тевеш, ӹнде, мары культурына дӓ йӹлмӹнӓ доно традици семӹнь финн-угр сӓндӓлкӹштӹ моло агы, а тӧрӧк Парижӹн INALCO (Institut national des langues et civilistions orientals) институтыштыжы хытыренӹт. Тенге 05-06 ноябрь мӓмнӓн халыкнан историштӹжӹ у ашкылым ӹштӹмӹ, халыкнан культурыжы гишӓн Европын финн-угр сӓндӓлӹквлӓштӹ веле агыл, тенгеок вес сӓндӓлӹквлӓштӓт интересӹм лӹктӹныт. Тидӹжӹм мӓлӓннӓ сӹнгӹмӓшеш, прогрессеш шотлыман. Мӹнь ӹшкежӓт ти кечӹвлӓштӹ ылынам дӓ седӹндонат тидӹ гишӓн мелӹнок сирӓлтем. Читать далее
Filed under Артикль-влак
MariUver 