Йошкар-Олаште Шорыкйолым пайремленыт

Марий тÿвыра рÿдер ий гыч ийыш марий калыкын йÿла пайремжым эртарен шога. Теве теният Шорыкйол тылзын 8 кечынже уремыште игечыжат мотор да лывырге шоген, кажне марий еҥын кумылжо нӧлтшӧ лийын. Кузе уке гын, вет марий-влакын Шорыкйол пайрем арня пурен.

Шорыкол пайрем лиеш манмым колмеке пошкудем, йолташыже-влакым чумырен, Васли кугыза ден Васли кува, салтак, мӧчӧр-влак семын ужгам савырен чиен, шÿргыш марле ден маске семын леведын, пайремыш тарванышт. Миен шумек, фойеште моткоч шуко калык ужыч. Шке семынышт шоналтышт: тугеже йÿла пайрем калыклан кÿлеш.

Теве пайрем тÿҥале. Пайрем кечын озавате эрден эр кынелын, Шорыкйол Юмылан пелештен, конга воктен шогылтеш. Шўрашан мелнам кÿэштын, тага вуй гыч шÿрым шолтен, салмамуным шынден, ÿстелтӧрыш пайрем чесым чумыркала.

Кас шумеке озавате деке уна-влак чумырген толыч. Тевыс, пайремет тÿҥале: ўдыр-влак вÿташке шорык йолым кучаш лектыч, а кугырак-влак сорта тул дене мужедыт. Сортам чÿктен, йымакыже вÿдым шынденыт, левен йогышо сортат вÿдыш логалме дене тÿрлӧ сÿретым ончыкта улмаш: теве ик мужедше ÿдырын кужу ÿпан вуй гай койылалтыш, кужу корныш марлан кает маньыч, а весын-кум оҥго лекте — марлан кум гана кает ман ойленат пуышт… Пӧртончылно йол йÿк чыла пужыш, вÿташке мужедаш лекше ÿдыр-влак пӧртышкӧ ужгам савырен чийыше «Кок йолан шорыкым» пуртенат шогалтышт. Ужгам налын кудалтымек, ужыт, шке ялысе каче ЧОПОЙ шога, лавырген пытен, ўдыр-влак утен каен воштылыт. Кугыракышт палаш тӧчат, кӧ кучен Чопойжым манмылан, пошкудо ÿдыр Ониса:

— Мый кученам, кокай, малдалеш.

— Ну,тугеже, Чопоетым кидше гыч кучо да тетла нигӧлан ит пу — сугыньлен ойлышт. Ӱдыр-качым тунамак пар тошкалын кушталташ ÿжыч. Нунын дене пырля чыла марий касыш толшо калыкат кид-йолыштым лывыртен кушташ тарванышт: Медведево вел, Провой кундемын, мÿндыр Урал велын куштымашышт-влак калыкын чонжым вÿчкышт. Умбакыже Марий касын вÿдышыжӧ, Л. Сидоркина, «Агытан ден мужедаш» темлыш. Ик кÿмыжыш вÿдым, весыш шурным, кумшыш киндым да воштончышым агытан ваштареш шындышт. Мужедше ÿдыр агытаным кучен, мом чÿҥгалеш гын чылан палынешт. Агытан ӧрмалгыш ала-мо, чоҥештен каяш тÿҥале.

— Тений марлан кает, ужат, агытанет шулдыржым лупшале – манме гыч шоктыш. Весе мужедеш, илалшырак пӧръеҥ, – тидыже мом палынеже гын? — коклаште шокта. Тевыс, агытанет вÿдым да тунамак киндым чÿҥгале. Илалшырак вате койышланен ойла: «Кочо вӱдымат подылат да киндымат кочкаш пиалет уло» — мане. Мужедше пӧръеҥ «Юмылан тау», — манын ӧрдыжыш кораҥе.

Кенеташте Васли кува ден Васли кугыза, салтак, мӧчӧр-шамыч пуренат шогальыч. Мужедме кумыл тунамак шулен кайыш. Нуно озавате дек миен йодышташ тÿҥальыч: могай сомылым идалык мучко шуктен тольын. Тудыжо «аза» вуй гай йыргешке почкинчыме шÿртым, тÿрлымӧ ончылшовычым, ÿстел тич пайрем чесым ончыкта да ÿстелтӧрыш шоҥешталтше пурам йÿаш чылаштым лишке ÿжеш. Сийлалтмек, оҥым кадыртен, тояштым рÿчкыктен, куштымо сем почеш сÿанватыла пÿжалтмеш лоҥын нальыч.

Шорыкйол пайрем модыш деч посна нигузеат огеш эрте. Теве кызытат Васли кува ден кугызаже «Шун чыкен» «Копа перен», «Кӧ вашкерак» модыш дене модыктышт. Варажым адак мурен-куштен, икте-весым У ий, Шорыкйол, шочмо кече дене саламлен, чÿчкен-вÿчкен пайрем мучашыш лишеме. Шÿм-чон поянлыкым, марий калыкын йÿлажым кушкын толшо тукымлан ончыктен да туныктен шогаш уш-акылда ситыже ман тыланен, Васлий кува ден кугызаже, салтак, мӧчӧр корно ден вес верыш каен колтышт.

Тиде пайремым эртараш полшымыштлан Куженер район Токтайбеляк кундемыште илыше, марий онаеҥ Актуганов В.М. да «Ший аршаш» фольклор ансамбльжылан пеш кугу таум каласена.

«Ший аршаш» коллективлан тÿвыра пашаштышт тÿвыргӧ лектышым, чылаштлан пеҥгыде тазалыкым, волгыдо илыш корным тыланен кодына.

Марий тÿвыра рÿдер

Налмывер: Марий культур министерстве

Оставьте комментарий

Filed under Артикль-влак

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s