Чал шӱвырлан – чап да кужу ӱмыр! (ВИДЕО)

shuvyrzo_tumyrzoТӱп-тӱп тӱмырет,
Риа-риа шӱвырет,
Сылне семже йоҥгалтеш,
Тӱня мучко шергылтеш.

Сылне марий сем эртыше шуматкечын тӱня мучко огыл гынат, Йыван Палантай лӱмеш тӱвыра ден сымыктыш колледжын Йошкар-Оласе Пушкин уремыште верланыше пӧртыштыжӧ кумдан йоҥгалте. Тыгодым участник-влакын мастарлыкыштым калык, рӱж совым перен, куан кумыл дене вашлие. Тиде кечын республикысе «Шӱвыр» фестиваль эртыш. Тудо ынде кумшо гана шке йырже семӱзгар дене сайын шоктышо але ты виктыш почеш икымше нӧргӧ ошкылым ыштыше да марий тӱвырам йӧратыше, аклыше-влакым чумырен.

Икымше тыгай мероприятий 2003 ий майыште лийын. Фестиваль кышкарыштак «Шӱвыр – марий калыкын акрет годсо семӱзгарже» шанче-практик конференций эртен. Тушто Одыэл, Татарстан, Коми да Марий Эл гыч сымыктыш-шанчызе-влак лийыныт, докладым лудыныт. Кокымшо фестиваль 2004 ий октябрьыште гӱжлен.

kushtymashТений тӱрлӧ амаллан (тӱҥ шотышто окса чӱдылыклан) кӧра фестивальышке шуко район гыч толын кертын огытыл. Туге гынат Кужеҥер район гыч Марий Эл тӱвыран сулло пашаеҥже Евгений Каменщиков шкежат шӱвыр дене шокталтыш, муралтыш да эше ансамбльже дене пырля выступатлыш. А ансамбльысе рвезе-влак тыгак сылне марий мурым йоҥгалтарышт, тошто марий сем почеш тавалтышт.

Профессор, сымыктыш-шанче доктор Олег Герасимовын палемдымыжла, 10-15 ий ончыч мемнан кундемыште  шӱвыр йомын кертме лӱдыкшӧ лийын, вет тунам тиде семӱзгар дене шоктышо-влак моткоч шагалемыныт ыле. Мастар шӱвырзӧ-влак илыш дене чеверласышт, а шокташ тунемаш кумылан уке гаяк ыле. «Но пытартыш 3-4 ийыште илышым шымлен, ончен шижам: самырык тукым шӱвыр деке лишемаш тӱҥалын, — куанен палемда шымлызе Олег Михайлович. – Йыван Палантай лӱмеш тӱвыра ден сымыктыш колледж ты шотышто шке икымше ошкылжым ыштен. Тушто шӱвыр дене шокташ туныктат. Моло вере – Германийыште, Чехийыште, Словакийыште – кажне ийын але кок идалыклан ик гана тӱрлӧ вел шӱвырлан пӧлеклалтше тӱнямбал фестиваль эрта. Тушко мемнан кундем гычат мастар еҥ-влак миен коштыт. Тений адакат октябрьыште Германийыште кугу мероприятий лийшаш… Мый чынже денак куанем, вет самырык еҥ-шамыч шоктат гын, тиде чал семӱзгарна огеш йом».

semotoТы гана фестивальыште самырык-влак кокла гыч Йошкар-Оласе Пётр Чайковский лӱмеш йоча сымыктыш школын «Семото» калык семӱзгар ансамбльже да Йыван Палантай лӱмеш тӱвыра ден сымыктыш колледж пеленсе шӱвырзӧ-влакын коллективышт участвоватленыт.

«Семото» ансамбльыш таче ик ӱдыр да шым рвезе коштыт. Нуно чыланат руш еш гыч улыт. Шке жапыштыже ансамбльым Сергей Пчёлкин вуйлатен. Таче Сергей Александрович тӱвыра ден сымыктыш колледжыште шӱвыр предметым туныкта, шкеже шӱвыр деке 1995 ийыште тиде колледжыштак тунеммыж годым шӱмаҥын. Тунам тиде предметлан ик ий ойыралтын (кызыт – идалыкат пеле), да тудым Виктор Петрович Константинов вӱден.

Студент-влакым шӱвыр дене шокташ туныкташ Сергей Александровичлан 2002 ийыште темленыт. Тыгодым самырык туныктышылан ой-каҥаш дене композитор, краевед В.М.Газетов полшен, тудо шӱвыроҥымат пӧлеклен. Вара С.А.Пчёлкиным «Семото» ансамбльышке ӱжыныт. Тушто тудо йоча-влакым шӱвыр, шиялтыш, арама шӱшпык, марла гармонь, ия ковыж дене шокташ туныктен. Тыгодымак колледж пелен «Памаш шинча» ансамбльым чумырен.

«Семото» ансамбльым тылеч ончыч С.А.Пчёлкинын тунемшыже Алексей Рябинин вуйлатен, таче тиде сомылым А.А.Иванов шукта.

shuvyrzo_ansА «Шӱвыр» фестивальыште Йошкар-Ола гыч А.П.Рыбаков, В.С.Черепанов шке мастарыкыштым эше ик гана ончыктеныт, Шернур район гыч В.М.Чемышев, «Шернур сем» ансамбль (вуйлатыше — Г.П.Лазарев) толыныт ыле. Палемдыман: нунын кокла гыч кажныже шӱвыр дене сылнын шоктымо деч посна моло семӱзгар денат таҥым куча. Теве Валерий Черепанов — тале гармоньчо, шӱвырзӧ, тыгак шиялтыш, шун шӱшпык дене шокта. 82 ияш Александр Рыбаков шӱвырым, шиялтышым шкеак ышта, нине семӱзгар полшымо денак тӱрлӧ сылне марий семым йоҥгалтара. Тудо ончыч «Чодыра сем» ансамбльын чолга участникше лийын.

Чынак, фестивальыште кажне еҥын марий чонжо, кумылжо, шокшо шӱлышыжӧ шижалтыныт. Тудым шӱвырзӧ дене пырля моло семӱзгар дене шоктышо-влакат, «Марий памаш», «Эрвел марий», «Пеледыш» ансамбль-шамычат сӧрастареныт.

Мемнан шӱвыр гай семӱзгар швед, венгр, мордва, эстон калык-влакынат уло. Но нуно икте-весышт деч мо дене гынат ойыртемалтыт, да икгайлыкыштымат палемдаш лиеш, тыгодымак чыла семӱзгарын ик эн тӱҥ поянлыкше — ийготышто да акрет годсек шуктымо сомылышто. Тиде – тӱвыранан, кугезе йӱланан ик шӧртньӧ падырашыже. Аралыза да эшеат вияҥдыза тудым!

Эльвира Куклина

Налмывер: «Кугарня» жаплышташ

Фото-влак Александр Акилбаевын vkontakte.ru да «Марий Эл» газет гыч
Видео video.vmariel.ru гыч

Тыгак ончыза: Шӱвыр мастар Шернур районышто ила >>
Калык семӱзгарым ямдылыше мастарым шöртньö пырче семын аклыман >>

2 комментария

Filed under Артикль-влак, Видео

2 responses to “Чал шӱвырлан – чап да кужу ӱмыр! (ВИДЕО)

  1. Опанас

    Ончышым видеом, Сергей Даниловын марла кутырмыжым колыштым… Сай пашам ышта Данилов йолташ — марий шӱвырым арален кодаш тырша. Но Марий театрын марий актержо марла кутырен ок мошто! Марий-шамыч, тыге ок лий!!! Тунемза шочмо йылмыдам, лудса марла, кутырза, возыза, лывыртыза марий йылмыдам.

  2. Радиом колыштшо

    Да Опанас пеш чын кутырет.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s