Рыбаков Марий писатель ушемын пытартыш вуйлатышыже лийын?

Марий писатель ушемлан 75 ий темме вашеш

krylov_shirjajeva

В.Крылов (покшелне) конгресс годым пресс-конференцийыште

Финн писательница Лээна Лаулайайнен (Leena Laulajainen) шинчанужшо семын Николай Фёдорович Рыбаковлан шкаланжак ойлен: «Марий писатель ушемыште тый пытартыш вуйлатыше лият». Тидым мылам Рыбаков шке каласыш коктын шинчаваш кутырен шинчымына годым.

Финн ӱдырамаш тунам, очыни, кугыжаныш политикым шотыш налын тыге ойлен, но шомакше чыныш лекте, илыш пеҥгыдемдыш.

Н.Ф.Рыбаковын президент службышко госсекретарьлан кайымекше, олмешыже тудым алмаштыше И.И.Тарьянов-Горный кодо. Но тудо пагыт тошто негызым пытарыман ыле, да Иван Иванович шке кумылын паша гыч каяш завяленийым возыш. Олмешыже ынде кöм? Мылам каласышт: уло тыгай кандидат – В.В.Крылов. «Тул-вӱд вошт лектам, но сеҥем, писатель ушемым вуйлатен кертам», манын манеш. Юрий Иванович Галютин, монденат гын, шарналте: тиде тый тыге каласышыч, Крылов верч йӱклаш таратышыч.

Йӱклышна, шогалтышна. Мыйым эсогыл правлений членыш пурышт. Но правленийын ик-кок заседанийже гычак пале лие: Крылов – вуйлатыше огыл, сылнымут пашам виктарен кертшаш огыл. Заседанийын кӱлешлыкшат йомо. Мом так арам иктым-весым кутыркален шинчаш? Да Альбертина Иванова, тунам книга издательство директор, тыгай погынымашке толмым чарныш, Вячеслав Абукаев-Эмгак кажне заседанийым гаяк чоным витарыше чывысарыш савырыш. Тунам тудо «Ончыко» журнал да тудын тӱҥ редакторжо А.Т.Тимиркаев ваштареш кучедале. Варажым, ала-могай амалым муын, Абукаевым правлений член гыч кораҥденыт.

Да чыла тӱпланыш. Правлений заседаний веле огыл, тӱшка погынымашат «товатат уке» манме деч веле идалыклан ик гана эртен, тудыжымат виеш ыштыктыме. Темлыме йодышат öрдыжеш кодеш. Крыловын вашмутшо эре икте: «Нигöм йодаш, иктат докладым ынеж ыште».

В.В.Крыловын пашаже тӱжваке тыге палдырныш: Москва дене, Россий писатель ушем дене, кылым ыштыш, самиздат йöн дене, спонсор полыш дене шке гыч икмыняр книгам, почеламут сборниклам лудшо-влакым Россий писатель ушем членыш пуртедаш тӱҥале да республикыштына эртаралтше кажне мероприятийлашке кошто, вуйжым ончыктыш. Вара газетлаште увертарат: тыгай-тыгай эртаралтын, тушто Марий писатель ушем вуйлатыше Крылов лийын. Кузе вет кӱкшын йоҥгалтеш! Но меже палена: Василь Васильыч тугайышкыже куанен кая, шкенжым ужыкта да шы-ып ончен шинча. Молан вара тыште ушем лӱмжö?

Тыгеракын, писатель ушем илыше организм семын пытыш, ик Крылов гына шкетын кодо. Ынде кугурак виян писатель-влак тудын мутшым йöршын колыштын огытыл, йодмыжым шукташ мелын савырныше еҥ ыш лий, да писатель ушемжат лӱмжылан кöра гына кагазеш кодо. Ала тыгак кӱлеш? Туге дыр. Пытартыш писатель погынымаште эше ик сроклан Крыловымак «вуйлаташ» коденыт, иктаж-могай кагазеш ушем лӱм дене кидпалым пышташ. А тудо погынымаш деч ончыч заявленийым пуэн лектам манын ыле.

Николай Фёдорович Рыбаков икана писатель погынымаште каласыш: мемнан марий сылнымутан литературына моло финно-угор литература деч нимыняр ӱлнö огыл, южо жанр дене ме але ончылнырак улына. Кызытат, очыни, тидымак ойлаш лиеш: писательна-влак мöҥгештын огытыл. Но лӱмжö могай кӱкшытыштö?

2000 ийыште финн-угор писатель-влакын VI-шо тӱнямбал конгрессышт Мордовийыште, Саранск олаште, лие. Марий делегацийыш мыйымат пуртеныт ыле. Икымше пленарный заседанийыштак кажне делегаций вуйлатыше мутым ойлышаш улмаш, эртыше кок ий жапыште мыняр да могай книга-влак савыкталт лектыныт – финн-угор тӱням палдарышаш. Черет шумеке, мемнан Крыловлан мутым пуышт. Василь Васильыч трибуна гыч улыжат кум предложенийым каласыш. Марлашке кусарен ончыктем: «Паша такше ышталтеш. Вич-куд книга савыкталт лектын. Кызыт писатель-влакын библиографический сборникыштым савыкташ ямдылена! (Тыгайже мелна кӱжгыт ныл ий гыч 2004 ийыште лекте). Тетла ойлашыжат нимом. Крылов ак-мук лие да сцена шеҥгеке каен йомо.

Мый залыште туртын шинчым. Мо тиде тыгай? Могай доклад? Молан ямдылалт толын огыл? Ушет каяс! Уке гын вик каласе, шот дене, корректно: ме але, ман, правительство дене вашкылым ыштен огынал, бюджет окса кӱшеш ик сылнымут книгат савыкталтын огыл, а тиде вич-куд книгажым самырык ӱдыр-влак шке кӱшеш самиздат йöн дене луктыныт.

Почешыже удмурт делегаций вуйлатышылан мутым пуышт. Тудо увертарыш: нуно эртыше ик ийыште гына 63 (кудло кум) сылнымут книгам бюджет окса кӱшеш савыктен луктыныт. Кызыт илыше классикыштын (лӱмжым шонен ом му) чыла возымыжым куд том дене савыктат, тушечын кум томжо ош тӱням ужын.

Перерыв годым мый саде одо йолташым авырен шогальым да йодым:

– Тиде савыктыме кудло кум книгашкыда социально-значимый манме-влакат пурат мо?

– Мо тугай социально-значимый, мый ом пале, – лие вашмут.

– Мыят пешыжак ом умыло, но икана мылам культура министерствыште каласышт: нунын сылнымутан книгам савыкташ оксашт уке. Тендан тиде кудло утла чотышко школ программылан кӱлешан книга-влакат пурат мо?

– Уке, школлан мо кӱлеш, просвещений министерство шке савыкта. Нунын тидлан оксашт уло. А ме тӱвытшат тачысе литературым, кызыт возен шогышо писатель-влакын произведенийыштым савыктена.

– Тугеже тендан президентдаже, правительствыдаже могай-тугай улыт? Кузе тендам, лудшо калыкым тыге пагален моштат?

– Кӱшыл власть тендажын, мемнажын… нуно чылан икгай улыт чай. Ме шке нунылан эрыкым огына пу. Кажне кечын кö-гынат мемнан кокла гыч нунын омсаштым почын пурена. Йодына, требоватлена, тиде але тудо писательын книгажым савыкташ кӱлеш манын доказатлена. Нигуш нуно огыт пуро. Калык ваштареш шогал огыт керт, вет ме калыклан кӱлешым ыштена.

Финн-угор писатель-влакын пытартыш луымшо конгрессышт мемнан дене Йошкар-Олаште лие. Форум, пешак чаплын тӱҥале. Погынымаш оза улынат, ончыл докладым ышташ Альбертина Иванова-Аптуллиналан мутым пуышт. Верыштем шонен шинчем: «Могай виян уш, могай тале, ловыкталтше куатан ӱдырамаш! Да чылажымат логически чын радамла, докладын композицийжат чатка, ик шонымаш гыч весыже лектынак шога». Альбертина Петровна утларакшым Николай Фёдорович Рыбаков нерген ойлыш, но чылажымат да эреак кызытсе писатель илышна, сылнымутан литературына дене кылдыш.Тыгеак лийман ыле, конешне. Арам огыл перерыв деч вара конгресс вуйлатыше эстон писатель Арво Валтон чумыр финн-угор писатель-влак лӱм дене, нунын йодмышт почеш Альбертина Петровналан благодарностьым увертарыш да книга ора пöлекым ыштыш.

Вес кечын секцийлаште паша тӱҥале. Мый прозаик-влак деке пурышым. Ончыл кок доклад адакат мемнан ыле. Профессор Иван Семёнович Иванов марий литературоведений да критика нерген удан огыл каласкалыш. Кодшо курымысо колымшо ийла гыч тӱҥалын, тачысе кече марте литературоведенийын кушкын толмыжым раш почын пуыш. Кöмыт ты пашаште тыршеныт, мыняр да могай монографий лектын, тӱрыс ушештарыме. Но… тидыже конгрессын темыжлан келшен толын огыл. Тудыжо кок ий ончычак пале ыле: «Самырык-влакын творчествышт да финн-угор литературын ончыкылыкшо». Тидын нерген Иван Семёнович ик шомакымат ыш каласе.

Кокымшо докладлан доцент Виталий Михайлов лекте. Тудат марий сылнымутын историйжым каласкалаш тӱҥале, но шеҥгечын пеҥгыде пöръеҥ йӱк шоктыш: «Ме тендан историйдам колышташ толын огынал, самырык литератор-влакын творчествыштым лончылыза». Но доцент Михайловат тидлан ямде огыл улмаш да, кагазшым погалтен, трибуна гыч кораҥе.

«Мом нине марий-шамыч толашат?» — манын шоналтыш дыр мӱндыр гыч толшо кажне уна. А мыйын вӱрем шолаш пурыш: вет пагалыме учёныйна-влак титакан огытыл! Молан нунын выступленийыштым виктарыме огыл? Мо нерген доклад лийшашым молан нигöат каласен огыл?

Адакат чыташ лийдыме намыс. Финн-угор-влакын шинчашкышт ынде кузе ончалаш?! А ойлаш кӱлеш ыле профессионал кӱкшытан возаш тӱҥалше авторна-влак нерген. Кеч южышт ийготышт дене рвезыжак огытыл, но вет самырык писатель лӱман улыт, улыжат пешак чапле ик книга гыч веле луктыныт: Михаил Павлов, Леонид Васильев, Василий Краснов… «Ончыко» журналыште мыняр у автор-влакын икымше повестьышт, эсогыл романыштат лектеда – вот кöмыт нерген каласкалыман ыле. Тунам марий сылнымутна кӱкшö акым сула ыле. Писатель ушем пален огыл мо?

II. Писатель ушемын кызытак шуктышаш сомылжо

1934 ий 15 июньышто Марий писатель ушем ышталтеш. Тылеч ончыч Москошто СССР писатель ушемым почыт. Погынымашым А.М.Горький вӱден. Тудак писатель-влакын возымо тӱҥ йöныштым (методым) палемден – социалистический реализм. Мо тиде тыгай?

Палемдыман: тылеч ончыч руш кугу писатель Алексей Максимович Горький ятыр ий йот элыште, Италийыште, илен. Тунам тудо большевик-влакын илыш кучем политикышт дене келшен огыл. Варажым Совет власть дене сöрасен да Российышке пöртылын. Да пöртылын, совет властьлан полшен, пашам ышташ. Тидыжак,  властьлан полшаш кӱлмö шонымашак, писатель-влакын возымо тӱҥ йöнышкышт шыҥдаралтын: илышым чын сӱретлен ончыкташ – реализм – тӱҥлан кодшо, но тиде чынлыкше ынде социализмым чоҥаш, вияҥдаш полшыжо. Тыге у реализмым социалистический маныт, а тудын ик принципше – тошто дене уын ваш шогалын кредалмыштым ончыктымаш, да тиде у вийже илыш, айдеме могай лийшаш гыч лекше – могай илышым ме вучена, могай геройым ужнена. Тыге сылне илыш, идеальный положительный герой шочыт.

Тылеч вара ятыр жап  эртен. У саманыште писатель ушемнат моло семынак мер организаций пӱрымашан лие. Туге гынат писательын шочмо эллан, калыклан служитлыме порысшо тудак кодо. Сандене, илыш йогын деч öрдыжеш кодаш огыл манын, писатель ушем шке кокласе сомылым виктарыме дене пырля ондаксе семынак верысе властьлан полшымо пашамат ончыл верыш шындышаш, вет ме кӱшыл власть полыш деч посна иленжат огына керт.

А правительство мемнам кудалтен огыл: писатель ушемым куча, тусо должностян еҥ-влаклан пашадарым тӱла, тылзе еда лектын шогышо латкок печатный листан «Ончыко» журналым лукташ оксам ойыра, республика кӱкшытан газетлаште кажне арнян мемнан возымо сылнымутан произ- веденийна-влак лектыт. Кок кугыжаныш премий, Олык Ипай лӱмеш да С.Чавайн лӱмеш, кӱрылтде пуалтеш, писатель-влак чап лӱм дене палемдалтыт да пытартыш ийлаште книгамат бюджет окса кӱшеш савыкташ тӱҥальыч. Эше мо кӱлеш?

Тиде порылан вашештыме семынат огыт тарване. Мемнан ушем вуйверыштыже мом да кузе ышташ кӱлмым ала йöршын огыт пале, ала палыме ӱмбачак саде литературный пырыс семын шинчам почын-кумен кият. Тыгай пырысын образшым мемнан сылнымутышто шукерте ожнак почын ончыктеныт. Пырыс, манеш, икана клат кашташте кечыше шылым ужын. Кӱзен авызлен огеш керт да «Шылже пужлен, ом коч» манын кораҥын кая. Кӱзен огына керт, ӱмбач койшо эн кӱлешанжымат ышташ огына пиж гын, шылжат пужла, шöрвалжат кашка. Мемнан ушемнат кызыт кашкыше пӱя гай, пайдале лийже манын яндарешташ ни йоген пурышо изывӱд уке, ни волгалтын лекташ канаве корным огыт поч.

Тугеже, намыс гынат, школ йочалан умылтарыме семынак ойлен ончыктем. Ала «поезд пошел» манмашке шуына? Уке, кеч «Мом тиде пелеголышо толаша?» манын шоналташышт.

Эн ончычак, писатель ушем вуйлатыше шкежак шке должностьшым умылышаш. Тудо пӱтынь марий литературылан вуйын шога! Литература ден йылме, ик медальын кок могыржо, ик илыше организм гай:  иктыже — кап-кыл гын, весыже — сын-кун моторлыкшо. Йылмым кугыжаныш кӱкшытыш нöлтен аралаш тыршена гын, литературым «айда-йöра» манмашке лукташ правана уке. Ушем вуйлатыше палышаш: тудын вачымбалныже — писательын илышыжат, ыштыме паша лектышыжат. Литературына могай кӱкшытыштö – шкеже кеч лудын шогена мо? Издательствылан савыкташ темлыше комиссийыште шкенан пеҥгыде йӱкна лектеш мо? Лекше книгажым калык коклаш шараш кузе полшена? Театрлан могай драматургий материалым пуэна – иктаж гана тыгай йодышым тӱшкан онченна мо? Тулеч моло шӱдö йодыш, мучашдыме ыштышаш сомыл.

Президент чумыр республика верч вуйын шога гын, ушем вуйлатышат калык ончылно мутым куча. Тудо  кугыжаныш айдеме, а кӱчен коштшо тулык йоча огыл.

Президент гоч, тудын администрацийже гоч пашам тӱҥалман. Кызытак кажне районышко писатель десантым лукташ кӱлеш. Арнялан, вич паша кечылан. Чыла кундем рӱдылаште калык дене вашлияш. Кум йодыш дене:

1. Республикына — социально-экономический вияҥме корнышто. Доклад.

2. Писатель-влакын выступленийышт. Шке творчествышт, книгашт нерген.

3. Книгам ужалымаш. Издательствын пытартыш жапысе лектышыж нерген мут. Писатель-влакын книгам темлыме шомакышт да кидпалышт.

Ончет гын, тыгай кӱлешлыкше кажнылан раш коеш. Но мемнан сылнымут королевствыште тидлан ваштареш мут ямде: «Оксаже кушто? Транспортым кö тыланет пуа?» Кардиналже вик руалеш: «Йылме дене ляпкаш лиеш. Тый шке ыштен ончо, вара палет. Кызыт кöм тарватет? Докладым ышташ кöм йодат? Тыйын районышкет кö лектын возеш?»

Чынак, «Карау-ул!» велыс. А молан «Полундра!» огыл? Ожно ешыште кугурак пöръеҥже йыдалым ышташ нийым тодын пуа ыле, вара изиракышт керыштыт, кандырам пунат. Тыштат тугак. «Шке ыштен ончашат» лиеш. Фирменный кагазеш ушем правлений лӱм дене йодмаш-запросым ышташ – президентын-правительствын пресс-службыжо, промышленность, ял озанлык,  культура министерство-влак шке ведомствыштын пашашт нерген тичмаш данныйым писатель ушемыш возен колтышт. Рашемдышан йодыш-влакымат ончыкташ лиеш. Мутлан, промышленностьышто: мыняр да могай завод ден фабрика пашам ыштат, нуно могай сатум луктыт, мыняр калык чот пашам ышта, нунылан могай социальный полыш ышталтеш, кокла пашадарышт, тулеч моло. А ял озанлыкыште? Куанже, азапше, чумыр мландыже мыняре, тушеч мочол кумдыкшо так яра кия? Министерствын кызытсе ошкылжо, ял озанлыкыште тачысе положенийже могай да тудым кузе тöрлаш?

Тидын нерген чумыр калык палышаш огыл мо? Йылме мастар, писатель огыл гын, кö нунылан каласкала? Вашмут адакат ямде: республикысе положений нерген данныйым те нигушеч налын огыда керт, ик ведомстват шкенжын уло-укежым тыланда почын ок пу. Но ончылгоч президент администраций дене кутырен келшымым шижтараш гын, молан мо улмыж нерген ойлаш огыл? Вет кугу вуйлатыше-влак газетлашке интервьюм пуатыс. Да эше кугу докладым рушла возымеке, президент администраций вуйлатышылан ончыктыман лиешыс: мо ок йöрö, мо уто, мом ешараш кӱлеш.

Ямде докладым кажне писатель группа вуйлатышылан пуаш. Тудо кеч шке калык ончылно ойлыжо, кеч кажне писательлан шеледыже, тек шке выступленийыштым республикысе положений гыч тӱҥалыт. Мыйын шонымаште, кӱлешан сай пашалан кӱшыл власть нигунам тореш ок лий. Транспорт шотыштат кутырен келшаш лийман. Тылзыште ик вич кечылан Культура министерстват машинажым ойырен кертеш дыр. Вет иканаште кум кугу паша ышталтеш: республикысе илыш нерген   калыклан шот дене каласкалет, писательын творчествыжым пален налыт, книга ужалалтеш – издательствылан полыш. Можыч, машина шотышто район вуйлатыше денат кутырен келшаш лиеш: нуно шке толын, писатель-влакым налын кайышт да ужатышт. Тунам ик тылзыште иканаште кок-кум районыш коштын савырнаш лиеш ыле. А окса манмаште? Писатель-влак командировочный деч поснат шуженжак огыт воч дыр, шке помышышкышт курикажым чыкалтен кертыт. А вот «Тыйын районышкет нигöат лектын ок воч» маншыланже шыдешкыме веле шуэш. Нöреп айдеме улына мо? Марий калыкынак шочшыжо улынас. А марийлан тӱмыр гына пералтыже – сӱан погына! Эврик Анисимов ден Юрий Галютин але Валентин Осипов да моло ӱдыр-рвезе-влак шке районышкышт каяш огыт кöнö мо? Да район рӱдыштыжат Леонид Яндаков да Энсул вӱдыштö йӱштылшö моло йолташ-влак вуйверыште кажне омсамат почын моштат, ялышкат корным палат.

А Шернур велыштыже? Валерий Бердинский, Виталий Дмитриев-Ози, Анатолий Мокеев, Зинаида Ермакова,  Дина Рычкова… мемнам вучен, ынде вет ноен пытеныт, ӱшанымат йомдареныт докан. Тыге кажне районышто.

Алексей Александров-Арсак

Налмывер: «Марий Эл» газет

7 комментариев

Filed under Артикль-влак

7 responses to “Рыбаков Марий писатель ушемын пытартыш вуйлатышыже лийын?

  1. Лудшо

    Автор пеш актуальный йодышым нӧлталын. Чынжымак Крылов вуйлатыме Писатель ушем ала уло, ала уке — нимо пешыжак ок ышталт, сылнымутан книга пеш шагал савыкталтеш, марий серызе-влак пеле шужен илат да республикын илышыштыже пеш изи рольым модыт. А вет шуко элыште писательын ойжым эре колыштыныт да колыштыт. Конешне, тыште Крылов гына титакан огыл, моло писатель-влакшат йӱкыштым пуышаш, лӱдде пӱсӧ йодыш-влакым нӧлталшаш улыт.

  2. Петан

    А вет чын, писательна-влак пеш возкалат эртыше илыш нерген, 16-шо курымым сӱретлат-шоештыт. А тачысе илышым кузе саемдаш — тидыже ок кой. Районлашке миен-кошташ кӱлешак, раш каласен Арсак, илыш деч шылаш нимолан, кӱлешлыкдам ончыктыза. А Крыловлан кораҥаш кӱлеш, вуйлатыше лияш — вуйан, вийан лияш, ик ошкыллан ончылнорак ошкылшаш.

  3. Tsikma

    Шäлä! Алексей Арсакын текстшым кок гäнä лыдын лäктӹм. Цилäжок шӹм ынгылы гӹнят, комментариэм кырык марла сирäш лим. Пӹтäриок, малын марынвлä “писатель” шамакым кычылтына? Тевеш, кырык марла ти шамакым “сирӹзӹ” шамак доно вашталташ лиэш. Тидӹ иктӹ.

    А ӹнде тӹнг шанымаш докы: Арсак ӹшке пäшäштӹжӹ шукыжымок админстраци монгырым анжа. Мӹнь ӹшкежӹ, кыце кырык, тенгеок алык мары сӹлнӹшаявлä лачокат виäнгӹштӹ манын, литература процесс дон тӹдӹн йӹр ылшы дискурсвлäм СЕК КЕРÄЛЕШ шотлем. Малын мары литература кӹзӹт техень келгӹ кризисӹштӹ?

    Шанымем доно сӹлнӹшая дискурс укеäт тенге лиäлтӹн. Ма техень дискурс? Тидӹ махань-шон хытырымашвлä, дискуссивлä, дебатвлä, критика, поэзи вадывлä, сäмӹрӹквлäн экспериментäн сӹлнӹшая, мастарвлäн дебатвлäштӹ, публика анзылны виш хытырымашвлä, махань-шон сӹлнӹшая альманахвлä, андерграунд, маргиналышты ылшы экспериментвлäм ӹштӹлшӹ поэзи дон проза. Дä седӹ, пиш эффектäн, мобильный критика. Мам ит попы, пиш ӹжäл, тидӹ мары литературыштына уке.

    Сӹлнӹшая дискурсышкы тенгеок сäрӹмӹ пäшäвлääт, вескид авторвлä доно вäшлимäшвлääт, халыквлäлоштыш контактвлääт пырат. Дä эчежӹ сирӹзӹвлäн пäшäвлäштӹм рекламирыйымаш.Сӹлнӹшая критиквлäнä мары литераурыштыш пäшäвлä гишäн веле агыл, тенгеок вес йӹлмӹвлä доно сирӹмӹ книгäвлä гишäнäт ӹшке шанымашвлäштӹм келесӹшäшлык дä анализируйышашлык ылыт.

    Университетӹштäт, шанымем доно, мары литературым у семӹнь тымдаш жеп шон. Соцреализм гишäн веле агыл, кӹзӹтшӹ модерн йогымашвлäмäт: постмодернизм дон этнофутуризм гишäнäт мары филологвлä пäлӹшäшлык ылыт.

    Кӹзӹт литературыштыш кризис гӹц лäктäш дä туан сӹлнӹшаянам анзыкыла виäнгден колташ манын, “кӱ вуйнаматан, кӱ агыл?” тӹдӹ гишäн агыл кӹрмäшӹмӹлä. Кӱ кыце кердеш, тенге литература пäшäм ӹштӹмӹлä.

    Сӹлнӹшаянам уэмдӹмäштӹ кого рольым сäмӹрӹк авторвлä мадшашлык ылыт: нӹнӹм литература пäшä докы шӱмäнгдӹмӹлä дä кымылангдымыла.

    “У сем” дон “Ончыко” журналвлä пӹтäриок ӹшке имиджӹштӹм, дизайныштым дä ӹшке кöргӹштӹм вашталтышашлык ылыт. Шамаклан, “У сем”-ӹм анжалатат, сӹлнӹшая журналеш агыл, а историко-архивный журналеш шотлаш лиэш.

    Седӹ, сӹлнӹшаяна кымдан дä шукы цӹре доно виäнгжӹ манын, ик иштӹ 10 книгäм лыктын, тидӹм виäнгдäш ак ли, сек минимум 100 книгä лишäшлык, а кырык мары литетарура шукы цӹреäн дä кӹзӹтшӹ жепäш лижӹ, тӹдӹн докы интерес лäкшӹ манын, 10 книгä гӹц чӹдӹм агыл лыкман.

  4. Лудшо

    >Пӹтäриок, малын марынвлä “писатель” шамакым кычылтына?

    Олык марла «писатель» олмеш 3 марий мут уло: серызе, сылнымутчо, возышо. Мемнан совет жапеш шочын-кушшо марий шымлызе, серызына-влак пеле рушла, пеле марла ойлен тунемыныт, нунылан руш мут лишыррак. Тыгак нуно чыла у мутым вашталтыде (але мучашым гына вашталтен) руш йылме гыч кӱсынлаш темлат. Пагалыме Куклин йолташ, мутлан, южо марий мутын семантике аланже (семантический поле) аҥысыр да значенийым ок авалте манеш, но мутым кучылтде тудын семантике аланже ок шарле. У мутым ыштен, улшо мутым у значений дене кучылтын гына марий еҥлан лишыл ышташ лиеш. «Пӱртӱс» мутат шонен лукмо, кызыт гын кӧ тиде марий мут огыл манаш тоштеш? Эстон-влак шке кугыжанышыштым ыштымеке йылмышкышт тӱжем-тӱжем дене у мутым ыштен пуртеныт, кызыт нуно мутла гы шукыжо «шке мутыш» свырнен. Умбакыжат совет жап марий-влак почеш ыштена гын йылмына кола. «Марий Эл» газет ден Казимовын вуйлатыме МарНИИ марий йылмылан шӱгарым тыршенак кӱнчат, вашке чыкен пыштат да ураш тӱҥалыт. Умылем, таче кечысе його марийлан пеле руш — пеле марий йылме шукырак келша: вет марла кузе моторын каласаш манын шонаш кӱлеш, эре марла лудаш, шке марий йылмедым лывырташ. А молан тынаре толашаш, налат руш мутым марий мучашым ешарет да вот тылат статья, увер.

  5. Tsikma

    Шäлä Лудшо. Мä тиштӹ сӹлнӹшая гишäн шаям тäрвäтӹненä, а тӹнь лингвистикышкӹ шынгалтынат дä эчеäт тäгӱм вуйнаматеш лыкнет. Ит йäтлӹ, тема доно попымыла.

  6. Лудшо

    Йылмышанче (лингвистика) сылнымутын негызше. Литературышто улшо проблеме-влак мыйын ончыктымо ситыдымаш денат кылдалтыныт. Серызе-влакат тошто шонымашышт деч утлен огыт керт, пижын шинчыныт пӱртӱсым сӱретлыше да йӧратымаш лирикешышт, историй да реализм прозеш. Уым кычалаш, вуйым пудырташ, вес еҥым колышташ марийын «мый чыла палем» манме койышыжо мешая. Мемнан кузе вет: марий еҥ изиш иктаж-мом тунем лектеш, изи должностьым налеш, але сылнымутчо семын ик книгам луктеш гын, шкенжым эн ушанлан шотла. А илышыште эре тунемман, вес калыкым ончыман, йот элыште литератур кузе вияҥеш шымлыман.

  7. Петан

    Возымыда чын, келшем. Тока, марий литературым лудшо — таче марий нур гай, тудым пелчан да тыгыде пушеҥге налын. Уэш эрыктен, куклен ӱдыман. Административный паша деч посна, нимо ок шоч. Вет Автор воза Писатель Ушем паша нерген, а тиде структура, ой да паша радам, да кучем ден да калык ден кылым кучымо.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s