Морко мландысе калыкын онарле койышыж нерген марий тӱняште шагал огыл ойлымо. Кузе верысе калык марий шӱлышым утларак арален коден кертын? Кушеч пеҥгыде тӱняумылымаш? Тыгай йодыш-влак кугезе мландым тошкалме годым кажне гана угыч да угыч шочыт. Ме, журналист-влак, кечын ыштыме пашаштым ужын, аклен да моктен, ӱмыр мучко шындыме йодыш-влаклан поро вашмутым налына.
Эше ик тыгай ӱшанле вашмут шочо Марий талешке кече вашеш. Унчо кундемысе озанлык, ял шотан илем администраций, тӱвыра, туныктымо да шымлыме пашаште тыршыше мер калык, иктеш чумырген, шочмо калыкнан ик эн куатле талешкыжым, Онарым, шарныктыше кӱым (снимкыште) вераҥдышт. Ялыш пурымо корнын шола могырыштыжо эртыше илышнам, поян йӱланам, тӱняумылымашнам моктышо олмо шочо.
Онар — калык ойпогышто аралалт кодшо ик эн тошто талешке. Лӱм кок ужаш гыч шога: Он — оньыжа, тӱҥ вуйлатыше, ар — келге, кумда уш-акыл. Южо преданийыште тудо кава гыч волышо, марий-влакым чын илаш туныктышо юмо семынат конча. Онар мемнан чоныштына утларакшым пеш кугу кап-кылан, куатле айдеме нерген умылымаш семын ила. Марий чодыранат тудын пулвуйжо марте веле шуын. Кидше дене кавам кучен. Патыр тумымат тудо шудо семын вожге кӱрлын луктын. Тыгодым йолчиемышкыже ошма логалын.
Морко марий-влак ойлат: кушан Онар йолчиемжым почкалтен, тушан Изи Карман да Кугу Карман курык-влак нöлтыныт. Каналташ вочмекыже, вич кече помыжалтде мален. Вуй олмыштыжо лаке лийын кодын. Тыге кызытсе Олыкъял воктен Кугуер вӱдшинча почылтын.
Икана Онар, чодыра гоч эртышыжла, мландым куралше марийым ужылалтен. Тудо марийым имньыжге, шогажге кӱсенышкыже пыштенат, аважлан конден. «Ончал, могай мый кайыкым конденам», — каласен. Аваже «тиде кайык огыл, тиде — айдеме» манын умылтарен да мöҥгеш верышкыже пöртылташ шӱден. Онар кӱштымым шуктен да Юл вес могырыш каен йомын. Тылеч вара марий мландынам ме Онарын мландыже манына да шкенамат Онарын тукымжылан шотлена.
— Шочмо мландыштына Онарым шарныктыше кӱым вераҥдаш Евгений Ефремов ойым ыштен. Кӱым лӱмын кычалме, шымлыме, Кокласола карьер гыч кондымо, — каласкала верысе «Передовик» ял озанлыкым вуйлатыше Г.С.Григорьев. — Нелытше — 10,5 тонн. Унчо кундемын кӱкшака верышкыже шогалтыме. Тиде вер теҥыз ӱмбал деч 150 метрлан кӱшнырак улеш. Тиде олмо калыкым иктеш чумырышо вер лиеш манын шонем.
Онарын куатше нерген умылаш кум кугу кӱ йöным ышта. Кокытшым негыз семын пыштыме, кумшыштыжо «Онар — мемнан куатна» манын возымо да кум тамган аралтыш палым вераҥдыме. Тышке порым шонен гына толман. «Помыш кöргыштö кӱым ом кучо» манын ойлынет гын, талешкым шарныктыше олмышто шке кӱэтым коден кертат.
Тиде темыланак «Марий Эл ТВ»-н видеосюжетше:
Зоя Глушкова
Д.Речкинын фотожо
Налмывер: «Марий Эл» газет
MariUver 