«Мер Каҥашлан» лектыш дене моктанаш эр

Mer_kangashМарий калыкын кандашымше погыныштыжо пеҥгыдемдыме резолюцийын 35 лончыж гыч ик ий жапыште мо шукталтын? Тидын нерген Мер Каҥашым вуйлатышын икымше алмаштышыже Валерий Мочаев радамлен. Ончылмутыштыжо тудо теве мом шотыш налаш йодын: мер паша яра ышталтеш, сандене моктымо, вурсымо, критикым ыштыме годым тидым шотыш налман.

Мер Каҥаш тиде пагытыште Марий Элысе кугыжаныш орган-влак дене пеҥгыде кылым ыштен. Вуйверын еҥже-влак республик мучко пашаче погынымаш-влакым районысо кучем орган дене пырля эртареныт. Тыгодым кушто мер организаций шке семынже пашам ышташ тырша, тушто лектышыже шагалрак.

Марий диаспор-влак дене кылым пеҥгыдемдымаш телефон гоч огыл, верлаш лектын коштмо дене вияҥеш. Тидымак шотыш налын, Марий кундем деч öрдыжтö тӱшкан илыше марий-влак деке миен коштыныт. Нунын илышыштым виктарен колташ полшышо ик йöнжö – калыкле-тӱвыра автономий. Тыгайже тачылан Угарман кундемысе Шараҥга ден Тонкино районлаште гына уло. Пермь кундемыште мер организаций гоч пашам ыштат. Татарстаныште чумыр ушемышт уке гынат, пашашт сайын кая. Удмуртийыште НКА уке, но «Одо марий ушем» гоч тыршат.

Валерий Александрович тидымат рашемдыш: эн неле ситуацийыште киров марий-влак улыт. Областьысе 11 районышто 38 тӱжем марий тӱшкан ила. Николай Зайцев, Алексей Кудрявцев гай еҥ-влак тыршат, но чылаштым иктыш ушышо вий уке. Сандене тушто калыкле-тӱвырасе* автономийым ышташ пижманак. Тусо марий-влакым тургыжландарыше эше ик кугу йодыш теве могай — Шернур районысо Лаж вӱд гоч Киров кундемысе Лебяжье велке вияш корным ыштымаш. А теве Элнет (Татарстан) ден Йырыксе (Удмуртий) кокласе корно пелыж наре ышталтын.

Таче марий-влакын ончыкылыкышт дене кылдалтше ик эн пӱсö йодыш — школлаште марий йылмым арален кодымаш. В.Мочаев тидын шотышто теве мом каласыш:

— Федерал закон шагал чотан калык-влакын этноправаштым шыгыремда. Оптимизаций, программа-влакын вашталтмышт… Марий Эл кӱкшыт дене ме нимом ыштен огына керт, чылажат Россий кучем деч толеш. Республикысе Туныктеж* министерстве, Туныктеж институт пелен калыкле-регионысо* туныктеж шотышто структурым угыч ышташ йодмо. Но вашмут поро лийын огыл. Министерстве шке структурыжым вашталташ огеш шоно.

Öрдыж кундемласе марий школ-влаклан учебник-шамыч огыт сите. Мемнан министерстве учебникым шуко савыкта, но тудым öрдыжкö яра колтен огеш керт. Сандене тусо марий-влаклан тыгай темлымаш: оксам шке кундемысе власть деч йодман. Тыгодымак кызыт Марий книга савыктыш регионла дене шке кылым ышташ тӱҥалын.

Сеҥымаш семын Шернур районысо «Торешкӱвар» указательым тöрлымым палемдыш. Коло ий наре тудо ял лӱмым «мыскылен» — «Торешкибар» лийын. Чумбылат курыкысо кумалме верлан историй да культур шарныктыш статусым пуышаш йодышым Марий Эл виктер* вуйлатышын алмаштышыже, тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министр Михаил Васютин Киров кундемысе кучем орган кӱкшытыштö тарватылеш.

Резолюцийын икмыняр пунктшо Марий Эл радио дене кылдалтын. Тудын кумдыкшым шарымаш, фондшым пойдарымаш… Тыгак Марий радио ден телевиденийым спутник йöн дене шарыме йодышымат шотыш налман.

Мер Каҥашым вуйлатыше Лариса Яковлеван палемдымыж почеш, Марий Элын президентше, виктерже дене вашла умылымаш уло. Леонид Маркелов дене марий йодыш, Мер Каҥаш нерген кажне тылзын мутланат.

Мер Каҥашын еҥже, Йошкар-Оласе Курык марий землячествым вуйлатышын алмаштышыже Николай Гаврилов тунемме планыште калыкле-регионысо компонент йоммым пеҥгыдынрак каҥашаш, тыгак шыжым октябрьыште эртышаш сайлымашлан кызытак ямдылалташ темлыш. А могай йодышым шкенан республик кӱкшыт дене решатлен огына керт гын, тудым Россий виктерым вуйлатыше Владимир Путинын мер приемныйжо гоч ыштыман, вет тудыжо тыштак верланен.

Озаҥ гыч толшо С.Чикаев Мер Каҥашын шке сайтшым почаш темлыш. Тушто чыла уверым муаш, каҥашымашке ушнаш лиеш. Но Мер Каҥашын еҥже-влак сайтым почаш огыл, а Интернет-форумыш ушнаш темлат.

Мер Каҥашын еҥже Эрик Юзыкайн резолюцийын пунктшо-влак почеш пеҥгыдемдалтше паша план улмо нерген ушештарыш. Кажне йодышыжлан посна еҥым палемдыме. Сандене кажныжлан мутым пуаш кӱлмö нерген шылтален ойлыш. Варажым тудо пленумын пунчалже дене палдарыш.

Пленумышто тыгак Мер Каҥаш вуйверын икмыняр еҥжым весе дене алмаштышт.

Светлана Пехметова

Снимкыште: каҥашышаш йодыш каныш жапыштат шуко.

Д.Речкинын фотожо

Налмывер: «Марий Эл» газет

*калыкле-тӱвырасе — национально-культурный, туныктеж — образований, калыкле-регионысо — национально-региональный, виктер — правительстве

3 комментария

Filed under Артикль-влак

3 responses to “«Мер Каҥашлан» лектыш дене моктанаш эр

  1. Чолгаеҥ

    >мер паша яра ышталтеш, сандене моктымо, вурсымо, критикым ыштыме годым тидым шотыш налман.

    Туге шол яра да шке кумылын ышталтеш, садлан Яковлева гайжылан тушко нерым шӱшкаш кӱлеш ыле мо? Ончыч вет Яковлевалан марий мер илыш кӱлынат огыл. Kӧ тудым мер пашаште шарна? Каласеныт да шогалын, тыгак шуко моло Мер каҥаш еҥжат, садлан «лектыш уке» манынмылан ӧрман огыл. Мер пашам ышташ кумылан чолга еҥ-влакым кораҥдышта, а шкендан нимолан тептерда уке! Яковлева же вет Кугыжаныш Думын депутатше, ушанрак-шотанрак лиеш да марий-влак верч изишак чонжо йӱла гын, шке статусшым кучылт, марий-влаклан Россий мучко пеш шуко ыштен кертеш ыле… Ожно одо Смирнова депутат ыле, тудо шке одо калыкшыланат, моло финугрвлакланат шуко ыштен.

  2. Петан

    » Мер паша яра ышталтеш…» — Тидым таче гына палышыч мо, Мочаев? — «сандене моктымо годым» — очыни, кок пачашан моктыман. «..Сандене вурсымо, критика годым» — умшам ида поч, шижтарыман? Тыгай ой ден пашам ыштеда гын, лектышым нимолан вучаш дыр. Лӱдын, шылаш шонен гына ыштеда вет, шоляш-шамыч! Президиумышто тӧраланен гына шинчынеда. Лучо кайыза шошо агашке, кеч севальлан шогеда, але паренгым сайлыза, але кӱтӱм кӱтыза, пайдаже шукырак.

  3. Колой

    Монденыт нуно тыгай пашам, тӧраш савырненыт. Калык деч чылт кораҥыныт, огыт умыло тудын (калыкын) илышыже нунылан нимо…

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s