Финн-угор Кайык Эстоний гыч Венгрийыш «чоҥештен»

Але нигӧ нуным «экстремист» ок ман

Obinitsa_06a

Э.Рийтсаар Кайыкым ужата. Фото: Maaleht

Сету мландын Обиница ялыштыже Финн-угор тӱвыра рӱдолам петырымаш Эстонийыште кугу уверыш савырнен. Родо-тукым культур тӱҥ олан Kайыкшым Венгрийыш ужатеныт.

Векат, тиде икымше гана тыге кумадан финн-угор культур мероприятийым верысе тӱшкаувер йӧнлаште ончыктымо. Пайремыш ала-мыняр телеканал, элын тӱҥ газетшыла гыч толыныт ыле да вара уверлаште ончыктеныт да возеныт.

2015 ийысе культур рӱдолам мучашлымашке Эстонийын президентше Тоомас Хендрик Ильвес у пелашыже Иева Ильвес дене толын ыле.

Сету-влак — тиде эстон калыкын ойыртемалтше этникле тӱшкаже, нуно шкеныштым посна калыклан шотлат да йылмыштымат эстон йылме деч вестӱрлӧ йылме коклаш пуртат. Шкеныштым нуно «сето» маныт. Чотышт дене нуно иктаж лу тӱжем утла погынат. Сетумаа але Сетомаа — «Сету мланде» манмым ончыкта, тиде сету-влакын акрет годсек илыме кундемышт. Сетумаа Эстонийысе ныл волостьым да Российысе Печор районын ужашыжым ушен шога. Кокымшо тӱнямбал сар деч ончыч Печоры ола шкевуя Эстонийын пысманже кышкарыште лийын.

Сету-влакын шке королевствышт уло, кажне ий кеҥежым Сету королевствын кечыжым эртарат да тушто шкешотан сето калыкын Оньыжажым сайлат. Тудым сетола ülembsootska маныт, тудо сету-влакын Пеко юмо-корольыштын алмаштышыже але мландымбалне улшо ӱшанъеҥже. Пеко шкеже каваште улеш.

Obinitsa_07a

Ӱлембсооцка Яне Вабарна. Фото: Maaleht

Чӱчкыдын сето-влак Эстонийын эстон ужашыжым «пошкудо кугыжаныш» да президентшым «пошкудо кугыжанышын президентше» маныт. Садлан пайремымат президент огыл, а ӱлембсооцка Яне Вабарна почо.

Но туге гынат, нигӧ сету-влакым «экстремистлан» ок шотло. Мӧҥгешла Эстонийын президентше, ӱлембсооцка деч вара шке ойжым мыскара йӧре «Тау пагалыме, ӱлембсооцка, Тыланда мылам пошкудо кугыжанышын пысманже гоч вончаш кӧнымашдам пуымыланда. Такшым мемнан ик Шенген территорий. Но мый умылем — ме пошкудо элым пагалышаш улына», манын шке ойжым тӱҥале.

Ме ончыко ончышаш улына, финн-угор йылме да культур-влакым возен, арален кодаш гына огыл, нуно умбакыжымат илышт манын шуко ыштышаш улына. Финн-угор калык-влак шке тӱвырашт кӧргыштӧ илымышт да тудын ужашыже лиймышт, лач возен, арален кодымо деч гына кӱлешанрак, ман каласыш Т.Х.Ильвес.

Тыгак Эстонийын йотэл министрже Марина Кальюранд шке ойжым мыскара гыч тӱҥале. Паша йот эл-влак кокласе кыл дене кылдалтын, садлан ме ӧрдыжыштӧ лийын огына керт. Но ме Сету королевстве дене дипломатле кылым ыштен шуктенна, сету делегацийым йотэл министерствыштына ик гана огыл вашлийынна. Тыгак шукерте огыл Йотэл министерствын 2015 ияш премийжым сето чолгаеҥ Ааре Хырнлан пуаш кугу чап ыле, ешарыш М.Кальюранд.

Ме тендан дене, родо-тукым калыкна-влак, пайрем годым гына огыл пырля улына. Ме тыланда полшена, ме тендам аралена, М.Кальюранд каласыш. Йотэл министр аваж могырч руш улеш, садлан тудо эстонлат, рушлат пеш сай кутыра. Пайремыштат шке ойжым кок йылме дене каласен пуыш.

Сето-влак шукынжым ортодокс улыт. Садалан Финн-угор тӱвыра рӱдолам петырыме мероприятийым Рошто пайрем дене иктеш ыштеныт —
7 январьыште. Но туге гынат, тиде ала-могай черке пайрем лийын огыл. Сету-влакын, моло финн-угор-влак семынак, черке йӱла пеш чот калык чийӱла дене кылдалтын да лугалтын. Тыге, мутлан, Обиница ялын вуйжо Эвар Рийтсаарын Кайык дене чеверласымыже чимарий онаеҥын пелештымыжым ушештарен да сето чийӱла негызеш ыштыме лийын. Нунын Кристос шочмылан пӧлеклалтше «кристотамины» йӱла мурыштат калык муро сынан.

Финн-угор тӱвыра рӱдола Кайыкым Венгрийысе Искасентдьӧрдь ял да Веспрем ола гыч толшо уна-влаклан кучыктышт. Лач тиде кок илем 2016 ийысе Финн-угор культур рӱдола лийыт.

Кӧ эше пайремыште лийын, выступатлен, рушла возенам ыле. Мыйым гын, Марий Эл гыч толшо делегаций пеш куандарыш. Садлан пеш кугу тау Василий Петровлан шочмо кундемна гыч еҥ-влакым тыгай кугу пайремыш кондымыжлан.

Чаманен каласыман, пытартыш ийлаште марий да эстон кокласе кыл изиш лушкыдемын. Финн-угор толкынат Марий Элыште тошто куатшым йомдарен. Тидын нерген шукерте огыл «Марий ушем» вуйлатыше Лайд Шемйэрат серен ыле. Но ӱшаныме шуеш, марий-влак финн-угор рӱдола толкыныш ончыкыжым кумданрак ушнат, да илен-толын але иктаж марий ялат тыгай рӱдыверыш савырна.

А Обиница рӱдола Кайыкым ужатен гынат, финн-угор пашам мондаш ок шоно. Пайрем деч вара тушто кок кечаш финн-угор ял-влакын форумышт эртен. Икымше кечынже мыят тушто лийынам да материалым тидын нерген рушла ямдыленам ыле.

Вот тыге Финн-угор тӱвыра рӱдола Кайык Эстоний гыч ынде Венгрийыш «чоҥештен».

Эстон Телерадиовещанийын видеосюжетше >>

Эстон 2-шо каналын «Reporter» передачыже >>

3-шо каналын уверже >>

Васли Николаев,
Тарту марий-влак ушем вуйлатыше, финн-угор чолгаеҥ

Фото: MariUver, Maaleht

3 комментария

Filed under Артикль-влак, Видео, Фото-влак

3 responses to “Финн-угор Кайык Эстоний гыч Венгрийыш «чоҥештен»

  1. Уведомление: Fotók az obinitsai zárórendezvényről | iszkaszentgyörgy

  2. Катай Римма

    Тау, Васли шольо, рат дене мо да кузе вашлиймашым эртарыме нерген возыметлан.
    Ӱшан шочеш — Россий кундемышкат кайык чоҥештен толеш.

    • Васли Николаев

      Тау поро мутланда, Римма Григорьевна. Икымше 2014 ийыште Кайык Удмуртийын Быги ялыштыже лийын.
      Куш Кайык 2017 ийыште «чоҥешта», МАФУН калык пунчалеш дыр.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s