Парижӹштӹ Мары кечӹвлӓ эртенӹт

Ӹлет-ӹлет мам ат уж? Тевеш, ӹнде, мары культурына дӓ йӹлмӹнӓ доно традици семӹнь финн-угр сӓндӓлкӹштӹ моло агы, а тӧрӧк Парижӹн INALCO (Institut national des langues et civilistions orientals) институтыштыжы хытыренӹт. Тенге 05-06 ноябрь мӓмнӓн халыкнан историштӹжӹ у ашкылым ӹштӹмӹ, халыкнан культурыжы гишӓн Европын финн-угр сӓндӓлӹквлӓштӹ веле агыл, тенгеок вес сӓндӓлӹквлӓштӓт интересӹм лӹктӹныт. Тидӹжӹм мӓлӓннӓ сӹнгӹмӓшеш, прогрессеш шотлыман. Мӹнь ӹшкежӓт ти кечӹвлӓштӹ ылынам дӓ седӹндонат тидӹ гишӓн мелӹнок сирӓлтем.

Лыдшывлӓ шанен кердӹт, вуйта Парижӹштӹш Мары кечӹвлӓ Мары Эл Республикӹн 90 им темӹмӹ юбилейжӹ доно кӹлдӓлтӹнӹт. Уке, изишӓт агыл, тидӹ лач тенге лиӓлтӹн веле. Маханьырак вара ылевы, ти Мары кечӹвлӓ?

Нӹнӹ техеньвлӓ ылевӹ, кыдывлӓ пуры, шокшы дӓ оптимист шӱлӹшӓн энергиштӹ доно цилӓн шӱмешок, кӱ тӹштӹ ылын, курымеш кодыт, шанем: помпезностьдеок, дифирамб шаявлӓдеок, цилӓ лычы -лычы, цилӓ вӓрӹн вӓрӹштӹ. Ирвел халыквлӓ ылынаат, кынамжы дифирамбывлӓм попаш шанышывлӓмӓт, французвлӓ корректно шагалтен мыштевы. Малын ти мактымы шамаквлӓжӹ? Ӓнят Мары Элышты таум келесӹлмӹ дӓ когорак тӧрӓ анзылны кымалмаш церемони 2 цӓшӓт шыпшылтеш ыльы, но Парижӹштӹ таум келесӹмӓшлӓн лач кӹтӹк жеп веле ыльы. Тӹнгжӹм фольга гань йӹлгӹжшӹ шаявлӓ агыл, а фактвлӓ дон докладвлӓн кӧргӹштӹ публикым интересуен.

Докладвлӓ кымда спектран ылыныт, нӹнӹм шӹренжок Эстоништӹ тыменьшӹ магистрантвлӓ дон докторантвлӓ лыдыныт, тидӹ гӹц пасна Парижӹштӹ мары йӹлмӹвлӓ дӓ культурына доно интересуялтшы специалиствлӓ докладвлӓм ӹштенӹт. Тидӹ гӹц пасна Суоми мӱлӓнды гӹц — 4 специалист ӹшке докладвлӓштӹм ӹштенӹт. Ма ӹжӓлжӹ, Мары Эл гӹц ӱжмӹ хынавлӓ Парижӹш толын кердделыт.

Парижӹштӹ Мары кечӹвлӓн техень докладвлӓм лыдмы: марывлӓм шӹмлӹшӹ финн шӹмлӹзӹ Сеппо Лаллукка марынвлӓн религи (йыла) доно кӹлдӓлтшӹ истори гишӓн попен. Tи корнывлӓм сирӹшӹ «Кӱвлӓ кырык марынвлӓ ылыт дӓ кышкы нӹнӹ шӓлӓнен кенӹт» лӹмӓн доклад доно публикы анзыкы лӓктӹн. Тарту университетӹн докторантжы Людмила Ямурзина ирвел марывлӓ гишан шайыштын, Максим Рябчиков кыце Москвашты марынвлӓ культуры шужымашыштым темӓт, попен дӓ слайдвлӓм анжыктен. Василий Николаев Тартуштыш марынвлӓн Ушемӹн пӓшӓжӹ гишӓн шайыштын. Мары йӹлмӹвлӓ гишӓн обзорым алык марла попен мыштышы INALCO-н докторантжы Винсент Лоренцини ӹштен.

Венгр шӹмлӹзӹ Петр Помози мары йӹлмӹн литературы формӹвлӓжӹ гишӓн шайыштын. Тарту университетӹн литературым шӹмлӹмӹ пӧлкӓштӹ тӹменьшӹ докторант Геннадий Антропов мары литературын шачмыжы гишӓн хытырен. Сергей Чавайн гишӓн INALCO-н финн-угр кафедрын докторжы Эва Тулуз Сергей Чавайн гишӓн шайышт пуэн. Алык мары йӹлмӹм пӓлӹшӹ финн сирӹзӹ Эса-Юсси Салминен Йыван Кырла гишӓн докладым ӹштен. Юлия Куприна кӹзӹтшӹ кырык мары поэзин виӓнгмӹжӹ гишӓн шайыштын дӓ мары театр гишӓн Себастиан Кагноли докладым ӹштен. Сергей Никифоров, Тарту университетӹн докторантжы Онар гишӓн гишӓн шайыштшашлык ыльы, но Париж метрон ик кӹлдӹшӹ станцин ремонтжы гишӓн, делгацинӓ пел цӓшеш вараэш коды, седӹндоно докладшым ӹштен ӹш керд.

Кыце лыдшы цакла, докладвлӓ тематикӹшты доно кымда ылыт, тенге француз публика марынвлӓ гишӓн кердмӹштӹ семӹнь шукыракым пӓлен нӹлӹн. Парижӹштӹ Мары кечӹвлӓ халыкнан историштӹжӹ пӹтӓришӹ ылыныт. «Тӱнӹмбалны цилӓ халыкын культурыжы дӓ йӹлмӹжӹ интересный ылыт, нӹнӹм ынгылен дӓ шотеш пиштен веле моштымыла» — тенге француз организаторвлӓ попат.

Француз публика марынвлӓ гишӓн шукыракым пӓлӹжӹ манын, ти кечӹвлӓ годым мары режиссер Алексей Алексеевӹн L´essaim (Карш) документ фильмжӹм, Людмила Ямурзинан фотовлӓжӹм анжыктымы дӓ мары поэзи антологим французла пецӓтлен лыкмы. Ти антологишкӹ Сергей Чавайнын, Альбертина Иванован, Зоя Дудинан, Светлана Григорьеван, Татьяна Очееван, Валери Микорын, Владимир Кокэнын, Вячеслав Тотирӹн да Диана Маликееван лыдышвлӓштӹ пыртӹмы линӹт. Парижӹштӹ Мары кечӹвлӓм эртӓрӓш манын Эстоништӹш Родньык халыквлӓн Программышты, Парижӹштӹш INALCO институт, Парижӹштӹш Финлянди институт дӓ Парижӹштӹш Венгри институт кого палшыкым пуэнӹт. Ти кечӹвлӓм эртӓрӓш манын сек тӹнг пӓшӓжӹм Эва Тулуз, Винсент Лоренцини дӓ Себастиан Кагноли ӹштенӹт.

Иктешлӹмӹ семӹнь Парижӹштӹш Мары кечӹвлам эртӓрӹмӹм Мары Элыштыш актуальный хытырымашвлӓ доно кӹлдӓлтӹмӹ шоэш. Мары Элышты кӹзӹт церкӹвлӓм чангымашым пиш актуальныеш шотлат, тӹ годымок, Европышты каеш, тидӹ изишӓт актуальный агыл. Ну, изишӓт, кӹч кытешӓт вӓк. Европышты церкӹвлӓм кӹзӹт шӹренжок культовый ӓк доно агыл, а истори дон культура ӓкан контекстышты анжат. Кӹзӹтшӹ жепӹн церкӹш халыкым кӹтолӓ, кого аран поктен ат пырты, но тӹ годымок халыквлӓ лошты гуманный ӓквлӓ лишӓшлык ылыт, ти ӓквлӓжӹ изи халыквлӓн йӹлмӹштӹм переген, ӹшӹклен кодымы донат кӹлдӓлтӹнӹт. Парижӹштӹ ылмына годым «Тӓ мӓмнӓн церкӹвлӓнӓм анжен лӓкшӓшлык ылыда» манын иктӓт ӹш келесӹ, ынгылышым, церкӹн рольжы Европышты изишӓт пӹтӓришӹ агыл. Седӹндонат, Мары Эл Республикын пайдажым дӓ шотеш пиштӹмӹ Мары Эл Президент Л. Маркеловын энергижӹм церкӹвлӓм чангымашкы агыл, а культурым виӓнгдӹмӓшкӹ, марла книгӓвлӓм лыкмашкы колташ гӹнь Республикын имиджжӓт тӹдӹн бренджӓт мадын веле нӓлӹт ыльы.

Валери Аликов

8 комментариев

Filed under Артикль-влак

8 responses to “Парижӹштӹ Мары кечӹвлӓ эртенӹт

  1. KMK

    Valeri artikljÿshtÿzhÿ päldÿrtä pish kogon keräl momentÿm: seminar organizatorvlä pompeznostjdeok mary kechÿvläm ertären koltevÿ manesh. Sedÿ, nÿnÿlän tehenj jongyzhy shajavläzhÿ kerälzhät yldelyt, malyn manash gÿnj, Eva, Vincent dä vesÿvlä… finn-ugor halykvlän jadmashvlä dono moly kechÿvlänät, idälyk mychky vet päshälät, lach ik-kok kechÿn — ajovlä godym- vele agyl. Tidÿ jazho tradicim Rushelÿshtÿ ylshyvlälänät näläsh uty agyl! Vadyvel kulturyvläshtÿ tehenjräk tapyrym caklymash uly: tau manmy shaja dono agyl, päshä gach anzhyktaltesh, sedÿndono organizatorvlälän mämnän taunazhy kuatlyrak liesh, kynam mä marynvlä — shüm vasht pakyla mary kulturynam, jÿlmÿnäm, sÿlnÿshajanam sook izin-olen pakyla viändenä.

  2. чикса

    тенге, ну. Яжо мутвля.

  3. Tsikma

    Эх, ма! Парижӹштӹ цилӓ марынок докладвлӓштӹм марла ӹштенӹт, тӹ годымок Цикмӓштӹ кырык мары фермервлӓ ӹшке продукциштӹм лач рушла веле рекламируят. «Мёд сотовый» сагажы кырык марла»Шӹштӹ мӱ» сирӓлтӓш моло ак ли ыльы вӓл? Кырык сирӹштӹ йӹлмӹнӓм кычылтмына ак шо гӹнь мам туан халыкнан йӹлмӹжӹ верц келесенжӹ кердӹна? Кыце Акпарсын мӱлӓндӹм рушла макташ лиэш? Тидӹм мӹнь ам ынгылы.

  4. pva

    «Колышыла гишан нима худам ана попы» Ылышывла гишан — тем более. Перкежы — эчеат пыйыртик.
    Продуктым колтен ам керд.
    Кырыкарынвлм пылыш гыц заграницыш шыпшаш ак кел, ныны ышке каштыт. Нынын пашаштым кого музейвлаштат ужат эче!

  5. Tsikma

    Пва, кышты ти музейвлӓ ылыт, пӓлӹнем ыльы. Пуры ли, махань сӓндӓлӹкӹштӹ, махань халашты дӓ махань музей, сирӓлтен кердӓт? Кувлӓн пӓшӓвлӓштӹ? Кырык марла «пыйыртик» у шамакым шанен лыкмыланет тау. Ти шотышты тӹлӓнет «вӹц» баллым пуаш лиэш.

  6. pva

    Кырык марла яжонок ам мышты векат. Келесынем ыльы «кого музейвлаштат ужаш лиэш эче». в будущем. Кум? Алдушкинвлам,Измайловым, молымат. Яжо художник мамнан шукы.

  7. Tsikma

    Пва, тӹнь ышан-шотан эдем ылат. Малын «кырык марынвлӓм пӹлӹш гӹц вес сӓндӓлӹкӹш шыпшаш ак кел» манат? Вет мӓлӓннӓ, марынвлӓлӓн, кыце вес культурывлӓ виӓнгӹт, тидӹм пӓлӓш келеш. Кӹзӹтшӹ жеп доно ашкедшӹ культуран халык веле ӹшке докыжы интересӹм понгыжтарен кердеш. Мӓлӓннӓ анзыкыла виӓнгӓш, цилӓ тӱнымбал мыч сӓрнымӹлӓ дӓ корнышты мам ужынна, мам ӹлен лӓктӹннӓ, тидӹ гишӓн книгӓвлам дӓ материалвлӓм туан йӹлмӹнӓ доно сирӹмӹлӓ.

  8. Gennady Smirnov

    Пуры кечы лижы, шергакан кырык мары халык! Пиш сусу ылам тамдан сирмашвладам лыдаш. Кынамжы кырык марла тишакен http://my.mail.ru/community/gornomany сиралтем ат вычем вес земляквлан марла кытырмашым. Ик-кок йукым вел вычен шом… Самырык эдемвлает ынешты сиреп туан йылмы доно векат. Шекланат тама?
    Та лоштыдажы пиш грамотный лингвиствла да филологвла улы гынь мыньын незер мары йылмем простьыдай. Школыштыжы мары йылмым тыменьтелам…
    Эче иктым йадам. «Мы из Горномарии» — техень лымым сирен пуэныт «майл.ру» сайтыштет кырык марын администраторвлажы. Мыньжы тумаем тиды самынь сирымы. «Мы из Горномари» — лишашлык векат…

    P.S. Юлия(?) Куприна — ти цевер ыдрамашын атяжын лымжы Николай агыл вал? Куприн Коля доно ик солашты ыленны — Юнгы-Кушыргышты.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s