19-24 пеледышыште (июньышто) Марий Элыште У Роҥго* районышто 2-шо Пÿтыньрушэлысе* марий самырыктукым слет эрташ тӱҥалеш.
Темыже туныктышо идалык дене кылдалтын. Тений слетыш толаш шонышо-влаклан «Молан мый слётышто лийшаш улам» лÿман изи эссем возыман да тыгай электрон адрессыш колтыман: 2mari_slet@mail.ru. Тыгак зявкымат тичмаш возен колтыза.
Йодышда лиеш гын, (+7-8362) 692 501 (Маргарита Михайловна Маланова) але (+7-8362) 630 381 (Пушкина Наталья Васильевна) деке йынгыртен рашемдыза.
Слетым ямдылыше-влак
*У Роҥго — Советский, Пÿтыньрушэлысе — Всероссийский
MariUver 
А мый эше тыгай мутым ужым: Пӱтынь Российысе.
Тудо Марий талешке-влак брошюркыште кучылтмо.
Икымше Пӱтынь Российысе Марий-влакын погын = Первый Всероссийский съезд народа Мари
Мыят ужынам, ик мут кокыт деч сайрак 🙂
А молан рушэл? Тушто вет марий-шамыч да моло калык тоже илат.
http://gramota.ru/slovari/dic/?word=%F0%EE%F1%F1%E8%FF&all=x
Большой толковый словарь
РОССИЯ, -и; ж.
Государство, расположенное в Европе и Азии; страна в которой большинство населения составляют русские. ->энц. Название возникло в конце 15 в. и до начала 18 в. употреблялось наряду с названиями Русь, Русская земля, Московское государство, Русское государство, Российское царство; с 1721 по 1917 гг. — Российская империя; с 1917 по 1991 гг. — Российская Советская Социалистическая Республика (за рубежом Россией называли всю территорию СССР); с 1991 по настоящее время — Россия или Российская Федерация.
Марлаш кусаренам Рушэл, Марий Элыштат марий-влак гына огыт иле, тыгак Суасэлыште (Татарстаныште) суас-влак гына огыл. Такшым Мариэл пырля возлтшаш, тидын нерген Райн Таагепера шке книгаштыже эше кунамак возен ыле.
Слёт — Погын.
Русь — тиде Украине, Россий огыл. Тылеч посна, Марий Эл — марий калыклан веле кугезе мланде улеш, а Россий — шуко калыквлаклан (руш калыклан веле огыл), сандене «Рушэлым» Украине шотышто сайрак кучылтман. Мыйын шонымаш тыгай.
Ты со своим пуризмом иногда доходишь до абсурда. Слет и съезд – это разные по формату мероприятия и никак их нельзя объединить словом «погын». В рамках «Марий калык погын» может быть «Марийсамырыктыкым слет». Также же как и «кундем» не может быть районом. Вот я напишу «Абракадабра кундем», как простой мариец должен понять о чем речь? Абракадабра – это что? Республика, область России или какая-то большая часть др. страны, как например Пошкырт кундем, Марий кундем или же это какой-то район какой-то этой республики области, как Морко, Мишкан кундем или же какая-то территория в рамках этого района как Чавайнур кундем. В том-то и дело, что непонятно. Каждый термин в словаре, энциклопедии должен быть четким и понятным.
Мый нигӧм ом туныкто, шке шонымашым веле каласышым. Текстыште йоҥылышым ыштем гын, мыйым тӧрлате, вуеш налаш ом тӱҥал.
Марий йылмыште мый «слет» мутым ом пале, очыни тый сайын палет. Поро лий, кушечын тиде мут лектын, умылтаре.
Тый тыгай ушан улат, марий йылмым пеш сайын палет манат, молан тугеже марий йылмыш йот мут-влакым пуртет да яндар марий йылмым ынет умыло? Тый чынак «кундем» мутын ыҥжым от умыло? Тиде ала-могай территорий (административ але географик шеледымаш почеш). «Район» тугак, такшым тиде йот мут. Мый тыге умылем, нигӧмат ом туныкто. Молыжат тыгак умылат шонем.
Тый мылам рушла гына возаш темлет мо? Пеш чот йот мут да йылме-влакым йӧратет докан.
Сайын ончаш гын, съезд да слет мут коклаште могай ойыртемже? Съезд — собрались, приехав на чем-то,
Слет — собрались, прилетев на чем-то.
Лектыш икте гына: чыла погыненыт, а кузе погыненыт — тиде ала-кӧлан палаш кӱлеш?
😀
10 томан Марий мутэр почеш погын эн ончыч «собрание» манмым оныкта.
Йöра туге же гын тендан темлыме почеш руш гыч тыгай ойым
«В рамках Съезда народа мари прошел Слёт марийской молодежи, во время слета прошло собрание марийцев Башкортостана» кусарем:
«Марий калык погын годым Марий самырыктукым погын эртен, погын годым Пошкырт марий-влакын погынышт эртен» 🙂 Умылышыч мо мо годым эртен?
Погыныш (съездыш) делегат-влакым сайлат, слётыш огыт сайле, колтат. Вара таҥастаре Пытартыш марий калык погыным да Марий самырыктукым слетым, вара нуно ик семымак эртеныт мо? Уке шол пеш чот ойыртемалтыныт, тенда ок ойыртемалт 🙂
Мый гын тыште чирмишхан чын улеш ман шонем. Руш мутым кучылтде кутыраш тунемман. Ме руш мутым кызыт кучылташ тУНална, а шочшына-влак нине мутым мари мутланак шотлаш тУНалытыс. Кызытсе мут-влак илышыш огыт пуро гын — тугеже да.. не прижилось манына. Но тОчОн ончыман дыр садак. Ме вет 2 йылмымат сайын палыше калык улына. и лугаш нине кок сылне йылме-влакым огеш кУл. Винегретым ом йОрате)))
Ребята ну с Вами бесполезно разговаривать… Вы прежде своих эмоций включите свой разум и разберитесь, что значит слово термин, ну и плюс элементарно в основах языкознания, словообразования и т.д… Чирмишхан, ты никак не можешь понять что кундем и район — это разные термины, которые обозначают разные вещи, да кундем шире по значению и частично может охватывать и район. У тебя и «эл» был всем: и страной, и государством, и республикой, и монархией и т.д. Я говорю, вы со своим пуризмом доходите до абсурда, я не против расширения значения некоторых слов и новых слов, но при их образовании надо еще учитывать какое уже существующее значение и лучше если у одного слова как можно меньше значений, у слова «кундем» и любимого Чирмишханом «вел» — масса, и поэтому ваши тексты в энциклопедии очень часто просто непонятны. Я вам привел пример «Абракадабра кундем», Абракадабра что? По-русски тоже можно сказать Моркинский край, Моркинская сторона, т.е Морко кундем, но в официальных документах, словарях, энциклопедия пишут Моркинский район. Поскольку «Моркинский край» и «Моркинской район» — это разные вещи как термины. А для вас одно и то же.
Нет «чистых» языков, любой язык заимствует слова из других языков. Любимое вами универсальное «эл», кстати, тюркское заимствование. Давайте также выкинем из марийского слова: кöршöк < от русского горшок, ÿжара < заря, ырес < крест. Да я тоже против «русских варваризмов», например, «Кугу Отечественный сар», пишущие это выражение абсолютно не задумываются, а о чем речь. А это «Шочмо элым аралыме кугу сар» или «Кугу Авамланде сар».
А с чего ты взял, что эл — это чюркское заимствование? Они, вроде используют суффикс -стан.
Это общеизвестный факт в марийском языкознании. По-татарски «ил» — «страна», можешь посмотреть др. тюркские языки. В марийском языке довольно много тюркских заимствований, марийско-тюркскими языковыми контактами занимался Н.И.Исанбаев, можешь посмотреть его работы.
Патырманше, марла возо. Ала от мошто? От мошто гын тунемман. Мари сайтыштат рушла ляпкаш тУНална гын, йылмынам уемдыме нерген кутырыманат огыл. Мый гын руш мутым кучылтде кутыраш тыршем. «Но без «фанатизма»»:-)
«Уэмдышышт-влакын» тÿҥ йылмышт руш да сайынрак умылышт манын рушла возем. Тыйже вара молан марий йÿкпалыде (буква) возет? Шочмо йылмым пагалымаш, векат, шотшо дене марла возымо гыч тÿҥалеш.
Уэмдышышт-влакын тӱҥ йылмыже руш огыл, уэмдышышт-влакын тӱҥ йылмыже — аҥгличан. Поснак у технологий шотышто. Руш-влак шке йылмыш аҥгличан йылме гычын шукым налыт, руш-влакын койыш тыгай. А марий-влак — фин-угор улыт, фин-урог-влак шке йылмым йоратат, да шочмо мут-влакым кучаш тӧчат.
Кызыт тыгай жап, аҥгличан-влак (руш-влак огыл) ончылно шогат, садлан марий-влаклан, вес йылмыш ончаш гын, ончыл йылмыш ончаш кӱлеш. Аҥгличан йылме гочын руш йылмыш кусарат — жап эрта да йоҥылыш лийын кертеш, вара, руш йылме гочын марий йылмыш кусарат — адак жап эрта да вес йоҥылыш лийын кертеш, палымаш тоштемеш. Руш йылмыш ончаш огеш лий — тудо ончылсо огыл. Руш йылмыш ончаш тӱҥалат — тоштемше лият да киен кодат.
А кызыт адак шонена, жап эрта, вес йылме ончыко лектын. Марий-влаклан мом ышташ? У ончылсо йылмыш ончаш але тошто ончылсо йылмыш ончаш? А вашмут тыгай — нимогай йылмыш ончаш огеш кӱл, шке йылмым вияҥаш кӱлеш.
Кунам тый вес йылме гочын мут-влакым чӱчкыдын налат — кузе тый шкен йылмым кугешнен кертат? Вес калык тыгай текстым ужеш — вожылаш тӱҥалеш.
А кундем нергем мый тыге шонем:
* Кажне калык вес калыкым вуйлатынеже, шке вийжым ончыктынеже. Тый шке куатдымым ончыктет гын, вес калык вожылаш тӱҥалеш. Тушман-влак тыланет ойлат, пуйто тыйын йылме начар, пуйто тый шке йылмет дене нимом уым каласен огыт керт. Но тый тидым эре пален лийшаш.
* Кажне уэмдымашлан, тиде уэмдымаш верч шогышо айдеме уло, да тиде уэмдымаш ваштареш шогышо айдеме уло. Автомобиль але компучыр ваштареш айдеме тыгак ыле. Жап эртен, автомобиль да компучыр мыланна кызыт шочмо гай улыт. Уэмдымаш дене илаш кӱжемаш да тунемаш кӱлеш. Кӧ огеш тунем — тудо кола. Абориген-влак тунемын шуктен огытыл, садлан колат, а вес калык нуным ончашлан тоштерыш коштеш, да парня дене ончыкта: ончалза, а нуно пидыш дене коштыныт.
Ончалза, нуно шке йылметым монденыт, варваризм-влакым кученыт!
туге да, шкемын компучыр гычын ом возо шол.
Под “уэмдышышт-влак” в данном случае я имел в виду тех, кто иногда не совсем корректно «уважение своей нации» через пуризмы доводит до абсурда и тем самым делает марийскую Википедию абсолютно непонятной, отталкивает других хорошо знающих литературный марийский язык. Хотелось бы вывести это дело на научный уровень, чтобы этим делом занимались и знатоки марийского языка, а вы постоянно ведете это к эмоциональным выпадам и своей личной упертости. Вы научитесь обоснованно отстаивать свои нововведения с точки марийского (общего) языкознания, лексикографии. Я обосновал свои мысли. А в ответ одни эмоции. И все же объясни мне как мариец должен понять, что такое Абракадабра, когда ему напишут «Абракадбра кундем» и переведи мою фразу «В рамках Съезда народа мари прошел Слёт марийской молодежи, во время слета прошло собрание марийцев Башкортостана».
Patyr, ну если ты думаешь, что ты относишься к «хорошо знающим литературный марийский язык», то перепиши свой комментарий на марийском языке. Ато у меня такие сомнения по этому поводу складываются, а потом я тебе скажу, как можно перевести твое предложение.
Мый шкемым эн ушанлан да эн сайын марий йылмым палышылан шотленат омыл, омат шотло. Мый дечем марий йылмым сайрак палыше шагал огыл, да нунын шонымыштым шотыш налаш тыршем. Википедийыштат марий йылмым шотшо дене палышым шукырак ужмо шуэш ыле. Иктаж мом уым темлыме годым марий литератур йылмыште улшо йÿламат (традицийым) шотыш налман. Адакшым эре ик мутыш шуаш тыршыман, эре ÿчашен да шкем гына эн ушанлан шотлен, вес еҥым эре туныктен, калыкын кумылжым Википедийыш возаш пешыжак от савыре.
«Иктаж мом уым темлыме годым марий литератур йылмыште улшо йÿламат шотыш налман.» — тыге манаш неле огыл, кажне кертеш. Википедийыш пураш да текстым марий йылмын шотшо дене тӧрлаташ тыгак неле огыл. Пуро да тӧрлате — нигӧ тыланет чаракым огеш шынде.
Мыйже вет марий йылмын шанчыеҥже омыл, йоҥылыш лектын кертеш. Кажне еҥын йоҥылыш лийын кертеш. А Википедийыште тый вес еҥын йоҥылышыжым тӧрлатен кертат. Википедийыште тыгай йӧн уло. Википедийыште тыгак каҥашаш лиеш. Пуро — тӧрлате, каҥашымаште шке шонемашетым лук — нигӧ тыйым огеш чарне.
Тый марий йлымын йӱлам палет, мый компучыр нерген шукым палем, пырля ме сай да мотор статьям возен кертына (http://mhr.wikipedia.org/wiki/Компучыр). Молан ӱчашаш, айда пырля пашам ыштена! Тыгай пырля ыштыме паша деч мый куанем гына.
Марий Википедийыштыже тÿҥлтышыште пашам шагал огыл ыштенам. Лач иктаж-могай мут шотышто ÿчашымаш лекмеке пырля мом кузе манаш кутырен келшыме кумылым ужын омыл. Садланак шоналтышым мом мый тушто ÿчашен, да лу-коло гана кундемым районыш (да моло мутымат) возгален вием пытарен кием. Мыйын шке пашамат марий-влак да марий йылме дене кылдалтын, лучо шке пашам сайрак ыштем, пайда шукырак лиеш. Ме, марий-влак, вийнам икте-весе коклаште ÿчашаш, вес еҥлан ÿчым шукташ, кöранаш пытарен киена…
А могай лӱм дене тый тушто пашам ыштенат?
Тый кундемым районыш савырнет, весе районым кундемыш савырна гын, тунам «тӧрлатымаш сар» (война правок) лиеш. Тыге ышташ огеш лий. Каҥашаш кӱлеш. Ала-кӧ каҥашымаш лаштыкыште шке шонемашетым кодын — мый тыгайым тоже ужын омыл. Мый тыйын тыгай толашыметым ужын омыл. Мыланемже мо, википедийыште кажне лукышто кыкчыраш кӱлеш: айста тиде мут шотышто каҥашена. Тыге мо? Але кӧлен огеш келше, шке ойым каҥашымаш лаштыкыште кода? Чыла Википедийыште, аҥгличан, руш да моло, чыла вере кокымшо йӧн дене пашам ыштат. Каҥашат. А Марий Википедийыште эше нигӧ каҥашен толын огыл. Тол да шке ойлым возо — нигӧ тыйым огеш чарне, палыме йылмышанчызын ойжым ончыкто.
Кажне еҥын шке ойжо уло, но чынле каҥашаш мошташ кӱлеш, марий-влаклан сай каҥашымаш тӱвыраже кӱлеш. А нелеш налаш да сыраш — кажне кертеш.
Туге шол огыда уж, вес еҥын пашажымат, ойлымыжымат 🙂 Инкубаторышто «кундем» йодышым мыняр гана нöлталнам ыле, тыгак вес мут шотышто, мый шке вашталтышем негызленам, южо негызлыде, умылтарыде мöҥгешла савырен шында.
Не могу поверить. СМИ, считающее себя свободной и независимой прессой баник комментарии неугодных читателей? Объяснить не хотите ли?