Мер Каҥашыште мо нерген ойленыт

19 мартыште Одо кундемыште Мер Каҥашын черетан пленумымжо эртен.

Каҥашпогынышто* Удмурт Республикым вуйлатыше-влак лийыныт: Кугыжаныш Каҥашын председательже А.Соловьёв, Одо Республик деч Россий Кугыжаныш Думын депутатше Н.Мусалимов, Калыкле* политике шотышто министр В.Завалин. Заседанийым Мер Каҥашын вуйлатышыже, Россий Кугыжаныш Думын депутатше Л.Яковлева вӱден.

Удмурт Республикыште таче индеш тӱжем марий ила. Тышеч кудло процентше – ялыште. Кугезе марий культур поянлыкым арален, нуно моло калык коклаште шулен йомаш огыт келше. Грах, Алнаш, Карагӧл районлаште, Ижевск олаште марий шӱлыш озалана. 1996 ийыште ылыжше мер толкын школлаште шочмо йылмым туныктымым, калык йӱла радамым арален кодаш тырша. Тидым ышташ ий еда республик кӱкшытыштӧ эртаралтше Семык, Марий ёлка, Тиште кече пайрем-влак, «Самырык еш», «Эн мастар да чолга ӱдыр» конкурс, «Поро кас» радиопередаче полшат. Кугезына-влакын суапле пашаштымат огыт мондо: И.Ломберскийын, Апшат Максин, В.Исенековын, И.Радыгинын поро лӱмыштым самырык тукым ончылно чапландарат. Одо Республик ден Марий Эл кокласе келшымаш нерген ойпидыш родына-влаклан Марий Элысе илышым тӱткын эскераш йӧным пуэн. Тидын нерген пален нальыч Марий Эл, Пошкырт, Киров, Татарстан, Пермь, Свердловск мландын мер еҥышт «Одо Марий ушем» вуйлатыше А.Радыгинын докладше гыч.

Мер Каҥашын пашаж дене В.Мочаев, Пошкырт кундемысе мер толкын нерген В.Байбулатов, Г.Гайсин, Пермьысе «Сулий» марий рӱдерын пашаж нерген Л.Николаева, Татарстанысе Буймо ял илемын опытшо нерген В.Шамеев ойленыт.

Утларак шарнаш кодшо ыле Одо Республикысе Грах район, Починга тӱҥалтыш школ директор, верысе Марий ушемым вуйлатыше И.Кузнецован шочмо йылмым аралыме шотышто каласкалымыже. Посна йодыш дене специалист пашаеҥ уке улмо, шагал икшыве тунемман школым петырыме ваштареш ача-аван кумылыштым шотыш налдымаш, самырык тукымын марий тÿвыра деч кораҥ кушмыжо одо марий туныктышо-влакым тургыжландара.

Одыэл* Кугыжаныш Каҥашын председательже А.Соловьёв Ираида Леонидовналан «Удмурт Республикын сулло туныктышыжо» лӱмым пуымо нерген увертарыш. Марий Эл тÿвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министр М.Васютин Удмурт Республикысе чолга марий-влаклан: Н.Култашевалан, Г.Николаевлан, Н.Ямаковлан – «Йыван Кырла, 1909-2009. Калык верч тыршымаш» медальым кучыктыш.

Одо Республикысе мер еҥ-влак шке калык дене пашам ышташ чот тыршат гынат, пытартыш ийлаште тыглай марий айдемын йӱштӧ чонжым, шкем йомдарыме кумылжым утыр шижыт. Тыгай айдеме икшывыжым шочмо йылмылан, йӱла, культур поянлыклан шӱмаҥден огеш керт. Вес калык тÿвырам шыҥдарашат ни моштымашыже, ни шинчымашыже ок сите. Тудо утларак куштылгын арака йӱмӧ, моло тӱрлӧ осал корныш шогалеш. Тиде кугу азап нерген «Айык илыш-йӱла верч» мер ушемым вуйлатыше, Алнаш районысо Удмурт-Гондырево школышто марий йылмым туныктышо С.Архипова каласкалыш. Тудо Россий кумдыкышто ялыште арака ваштареш кучедалше икымше мер толкыным шке йырже чумырен. Тыгаяк моло ушем дене пеҥгыде кылым кучен, 20 наре еҥ шке калыкшым ты аяр деч кандаш ий утараш тыршат.

Карагӧл районысо Ныргында ялысе калыкын мурым, куштымашым аралымыже нерген Удмурт Республикысе культурын сулло пашаеҥже Ж.Якимова ойлен. Ты ойлымыжым кастене Мер Каҥаш еҥ-влак шке шинчашт денак ужыч. Пыргында, Ныргында, Шопкер ялласе фольклор ансамбль-влакын муралтен-кушталтымышт эрвел усталык дене кугешныме кумылым шочыктыш. «Вис­вис», «Рвезылык», «Эрвий», «Ныргындыш сем» ансамбль-влакын ӱдыр-эргышт семым шуйдарен тавалтышт гын, кажне толшын чонжо куаныш. Тӱшка калыкын Марий касыш ушнымыжат кужу жаплан шарнымашеш кодеш.

Таҥастарен ончалаш гын, Марий Эл деч тӱжем наре меҥге тораште илат одо, пошкырт, урал марий-влак. Илат шочмо калыкын тӱняумылымашыжым, йылмыжым, тÿвыражым арален да вияҥдаш тыршен. Ала шагалын улмышт, ала утларак шотан улмышт моло калыкым пагален, шкем арален илаш тарата. Марий Элысе мер калыкланат шкем аклыме шотышто тыгаяк кумылым тыланыме шуэш. Кечын лектын шогышо тӧрсырым тӧрлен, кугезе шочмо йылмым, культур поянлыкым мыланна аралаш нигӧат ок чаре.

Налмывер: «Марий Эл» газет

*каҥашпогын – заседаний, калыкле – национальный, Одыэл — Удмуртий

1 комментарий

Filed under Артикль-влак

One response to “Мер Каҥашыште мо нерген ойленыт

  1. Марий Эл газет марий йылмым огеш пале. Шуко руш варваризмым чыкеш, йыгыжтараш тӱҥалеш. Нунылан кӧра мый шыде улам. Эше статья мучаште мыйын возымемым шӧрат.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s