У ий марий календарь почеш Умдыр идалык улеш

Марий калыкын акрет годсо кечышотшо почеш У ий Умдырын идалыкше улеш. Тудо тыгак 1913, 1945, 1977 ийлаште келшен толын. Тӱҥ онаеҥ Александр Таныгин 2009 Умдыр ийготым тыге умылтара:

— Умдыр ийгот — Российлан пеш поян пагыт. Эртышым ончалаш гын, 1913 ийыште Россий кугыжаныш пеш кугу кӱкшытыштö шоген: кинде чот шуко шочын, шöртньö окса кугу акан лийын, чыла индустрий чот вияҥын. 1945 ий Российын кугу сеҥымашыж дене палемдалтын, шуко кугыжанышым шке кидышкыже налын. 1977 ийыште Л.Брежневын вуйлатыме жапше эн кӱкшö верыш шуын.

Умдыр пашам йöрата. Еш дене мöҥгö пелен, сурт-оралтым кучен ила. Илышыште чылалан негызым ышта. Тиде ийыште порым шонышан-влак осал ден шакше-шамыч деч ойырлат. Чын тӱжваке лектеш. Калык ончыко кö дене кайышашым рашемда.

Тений суртпечым чумыраш путырак шотлан толеш. Вӱд воктене жапым эртараш пайдале. Тӱсан (ӱмбал) вургемым уэмден чияш йöнан, вет умдырын шкенжынат ӱмбал ужгаже чапле деч чапле.

Умдыр — шкенжым эрыктыше, сурт кöргыжым арун кучышо янлык. Тудын тушманжат уке. Шкежат моло ӱнардыме янлыкым огеш тӱкö. Кочкышлан нöлпö ден арама пушеҥге-влакым гына кучылтеш. Тиде ийыште умдыр семын шке вийда дене тыршен поен кертыда.

Налмывер: «Марий Эл» газет