Сÿрем тылзын кокымшо кечынже Свердловск областьысе Красноуфимск район Сарсаде села дене чеверласен, Пермь кундемыш вашкышна.
Кудалме годым курыкан, келге кореман, кумда олыкан, чодыран вер-шӧр кумылнам вӱчкен. Тыгодым иктым веле эре ойлымо шуын: «Мемнан элна моткоч мотор!» А палемдыме кундемын Суксун районысо Олык ялышкыже мийымеке, вошт койшо Сулий эҥерым ужмеке, шӱм-чоным эшеат кугу куан авалтыш. Олык ял лап верыште Сулий эҥер воктене верланен. А эҥерын вес серыштыже пич кожер шога. Тиде вер-шӧрым умбачынрак шымлен ончалаш гын, ушыш тыгай шонымаш пура: ял, пуйто ала-кӧ деч шылын, кӱкшака йымак волен шинчын. Ожно, уто еҥ шинчаш логалме деч шекланен, кужу корным орланен толшо марий-влак лап верыш илемым ыштеныт.
Тусо кочай-ковай-влак дене кутырымо годым ончыч ял кӱкшакаште лийын манын рашемдышт, но вара вӱд торарак улмылан кӧра пӧртыштым эҥер воктек чоҥаш тӱҥалыныт. Поснак мончам серыш вераҥденыт, вӱдым эҥер гыч пуч дене веле шупшыт. А Сулий вӱдшӧ моткоч пушкыдо да леве!
Олык авылыште ковай-шамыч
Олык авыл кугу огыл, пуста сурт-влакат койыт. Озанлык пытен, тӱҥалтыш школ лийын улмаш, тудымат петыреныт. Сандене самырык-влак тышеч каяш тыршат, илалшырак-шамыч гына шке суртышт пелен тошкыштыт. Совет кучем жапыште тыште илыш шолын. Озанлыкат пеҥгыде лийын, 56 сурт ялым тӱзатен. Кызыт марий илыш-йӱлам Лида ден Настачи ковай-влак арален шогат. Шке ыштыме сылне тувырыштым чиен, ныжылгын шуйдарен муралтен колтат гын, кугезе тукымнан куатле улмыжым шижат. Тӱжем уштыш тораште марий муро йоҥга, шочмо йылме дене кутырымаш шӱм-чоным ырыкта. Суксун районышто иктаж-могай пайрем але фестиваль лиеш гын, Лида ден Настачи ковай-влакым мураш-кушташ ӱжыт.
Лидия Емеляновна Осипова ден Анастасия Васильевна Алышева Олык ялыштак шочын-кушкыныт, ешым погеныт. Ӱмырышт мучко верысе озанлыкын фермыштыже пашам ыштеныт. Кызыт сулен налме канышыште улыт, нуным уныкашт куандарен шогат. Самырык жапыштым сагынат гын, шӱм-чоныштым луштарен муралтен колтат, окна воктек шинчын, тӱрым тӱрлат. Нуно марий тувырым ургаш пеш мастар улыт. Лида кокай тӱрым шер гай моторын тӱрла, ӱштым шкежак меж шӱртӧ дене пидеш. Шонанпыл гай волгалтше ӱштым мыланнат, Татьяна Пчёлкина ден когылянна, пӧлеклыш. «Тиде ӱштӧ тек тыланда аралтыш семын лиеш» манын кучыктыш. Тыгай сылне марий тувыржым ыштышыже ялыште нине ковай веле кодыныт, а самырык-шамыч тӱрым тӱрлаш кумылан огытыл манын ойлышт.
«Туныктен кодаш шонымаш уло, но ала-молан име-шӱртӧ дене шинчылташ ӧрканат», — рашемдыш Лидия Емеляновна.
Каласен кодыман: Лида ковай пелашыж дене коктын витле ий пырля илат. Тений 12 февральыште шӧртньӧ сӱаным палемденыт. Суртоза изиж годсек мӱкшым онча, кызытат ты сомыл деч йӱкшен огыл, омартаж йыр куанен пӧрдеш.
Олык авылыште поро кумылан, весела, чулым калык ила. Лида ден Настачи ковай-влакым эсогыл пырля шынден толмо шуын колтыш. Вет нуно йырвашышт кече гай волгыдылыкым, порылыкым шарен шогат.
Полыш кидым шуялтат
Олык ял гыч Эҥертӱҥыш кудалме годым Сулий ялыште автобусна пудырген шогале. Но шуко жап ышна кучалт, марий-влак ваш-ваш полыш кидым вашке шуялтат. Мыланна кӱлешан шапаш ужашым (запчасть) чолга марий пӧръеҥ Владимир Андрианов кычал конден, автобуснам ачалыш. Тудо ӱмыржӧ мучко Йӱдвелыште геолог-влак дене водительлан пашам ыштен, «кӱртньӧ имньым» сайын пала, кеч-могай транспортымат олмыкта. Кум икшыван ача — кызыт сулен налме канышыште.
Тау! Сулий калык, те моткоч поро улыда.
Фотосÿретыште: Олык авыл ковай-влак дене пырля А.Таныгина
Алевтина Таныгина
Налмывер: «Кугарня» жаплышташ
MariUver 