Тартушто Марий талешке кечым пайремленыт (ФОТО, ВИДЕО)

Ме, марий-влак, пурсам кудалтымыла шаланен пытен, тÿрлö вере илена. Туге гынат, марий улмынам ик жапланат огына мондо. Мемнан марий калыкын вийже — йылмынам, йÿланам арален да чапландарен толмаште, шкенан историйым пагалымаште да марий калык гыч лекше чолга еҥ-влакым аклен моштымаште.

Кажне калыкын историйыштыже тале герой-влакышт улыт. Эше ик гана мемнан кугезе патырна-влакын лÿмыштым шарналтена: Ханаян, Чумбылат, Мамич-Бердей, Чоткар, Онар, Акпатыр, Кукарка кугыза, Атурай, Акпарс, Кронуш, Полтыш (рушла Болтуш) да тулеч молат. Нунын лумышт шочмо калыкын чапше да эрыкше верч кредалме дене кылдалтын да патыр-влакын сомылышт курымешлан модалтдымын кодеш.

Тидым шотыш налын, ме, Эстон элыште илыше марий-влак, йöным муын, ынде мынярымше гана Марий талешке кечым кугу пайрем семын эртарышна. Кызытсе пайрем вÿдшор тылзын 23 кечыштыже палемдалтын. Пайрем кок ужаш гыч шоген.

Эн ончыч Эстон Калык Музейын ончер полатыштыже Фенно-Угриа ушемын еҥже Йаак Прозес Марий талешке кече нерген икмыняр мутым лукто. Вара пайремым Алексей Алексеевын Пошкырт марий-влак нерген «Карш» киножо да Урал марий-влак нерген ямдылыме фотоончерже сöрастарышт.

Лÿмынак тиде пайремыш у шÿлышым ешараш да тудым мондалтдымым ышташ манын, «Канде кава» эрвел ансамбльым ÿжмö ыле.

Пайремын кокымшо ужашыже Эстонийысе ингерманландец-влак ушемын полатыштыже шуйныш. Тарту марий-влак ушемын ик погынымашыштыже оҥай шонымаш нерген мутланен келшышт: кажне ийын Эстон элын тÿҥ студент олаштыже эртарыме Марий талешке кечым шочмо калыкын ик талешкыжлан пöлеклаш.

Тений тыгай калыкын талешкыжлан марий сылнымутын классикше, кумдан палыме да лÿмло поэт Валентин Колумбым ойырен налме. Тудлан тений кумшо майыште 75 ий темын. 2010 ийым Марий Элыште Колумб ий семын увертарыме.

Садлан пайремыш толшо уна-влакым Валентин Колумбын усталык мутсаскаже да илыш-корныжо дене Тарту университетын докторантше-влак палымым ыштышт. Могай шарнымаш кас поэтын почеламутшо деч посна эртаралтеш? Пайрем жапыште В.Колумбын почеламутшо кум йылме ден сылнын йоҥгалтаралте: марла, эстонла да англичанла.

Моткоч куандара, кунам йот элыште илен-кушшо айдеме марий йылмылан шÿмаҥын шога да тудым тыршен тунемеш. Пайрем касыште Тарту университетын магистрантше, американец Джейд Вилл Валентин Колумбын почеламутшым англичан йылмыш шкевуя кусарен, пеш талын лудын пуыш.

Чыла лÿмлö поэт нерген лукмо мутым слайд да марий сем дене сöрастарыме. Пайремым радамлен шуяш вÿдышö-влакат шке надырыштым пыштышт. Нуно пайрем марла-эстонла чаплын вÿдышт.

Умбакыже Тарту марий-влак ушем нергенат мут йоҥгалте. Ушемын вуйвер еҥже Васли Николаев организацийын шочмыжым, радамжым, пашажым раш умылтарыш, ыштен шуктымо саскаж дене палымым ыштыш. Тарту марий ушемын видеоальбомжымат ончен лекташ оҥай ыле.

Иктешлымаш гыч раш койо ушемын кÿлешлыкше. Тудо шочмо мланде деч тораште илыше марий калыкым ик ешыш уша, тÿрлö шонымашым проект гоч илышыш пурта, марий калыкын йÿлажым, койыш-шоктымыжым да эн тÿҥ — марий калыкын улмыжым уло финн-угор тÿнялан ончыкта. Тÿшкаште — вий!

Адакат «Канде кава» ансамбль пайремыш толшо уна-влакын кумылыштым чон гыч лукмо мурышт да весела куштымашышт дене уэш нöлтальыч. Мотор тÿрлеман да эре вашталтше марий тувырышт куанен ончалтме деч нигöм ыш кодо. Пайремыш икмыняр толшо уна шке верыштыже шинчен ыш керт, кушташ пиже.

Нимогай марий пайрем кугу ÿстел деч посна огеш эртаралт. Марий ÿдыр-влак, коҥга воктен шогылтын, шке кид дене марий кочкышым кÿэшт кондышт. Тамле кочкышым сийлымек, пайрем марла мурен куштымаш дене умбаке шуйныш.

Тений Марий Талешке кече Тартушто, пытартыш кок ий дене таҥастарымаште, виянрак пайремлалте. Талешке кече умбакыжат чыла марий калыкым ушен шогышо да вÿдышö ончыл тистына лийын кодеш манын, ÿшанен кодына.

«Канде кава» ансамбль эрвел марий семым шергылтара:


Валентина Семенова,
Тарту университетын докторанткыже

Фото Александр Пустяков да Геннадий Салмияновын:
«Канде кава» ансамбль мура;
Калык ойлымым, ончыктымым тÿткын эскерен;
Сергей Никифоров Валентин Колумбын илышкорныж дене палдара;
Кристина Юзиева Валентин Колумбын мутсаскаж нерген каласкала;
Джейд Вилл В.Колумбын почеламутшым лудеш;
Васли Николаев Тарту марий-влак ушем нерген ойла;
Марла мурен куштымаш;
Тÿшка фотосÿрет

Фотосÿрет-влакым кугемдашлан темдал

Видео Геннадий Салмияновын

2 комментария

Filed under Артикль-влак

2 responses to “Тартушто Марий талешке кечым пайремленыт (ФОТО, ВИДЕО)

  1. Аноним

    Туналтыш мут-влакше пеш палыме улыт…

  2. Tsikma

    Пиш яжо. Выргемӹштӹ тӧрӧк Чингис Хан дорц.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s