Хелсинкиштӹ “FINROSFORUM 2009″ эртен

Марий Ушем гӹц Юрий Игнатьев марынвлä гишäн кымда публикылан шайыштеш.25-26 майын Суомин вуйхалаштыжы Финросфорумын семинаржы эртен. Тӹдӹн темыжы ”Minority Rights in Russia” (Меньшинствавлäн прававлäштӹ Российӹштӹ) ылын. Семинарын организаторжы Финн-руш гражданский форум (Finnish-Russian Civic Forum).

Шукы доклад логӹц кокты гишäн шукыракым сирäлтӹмӹ шоэш, тидӹ Марий Ушемӹн Юрий Игнатьев дä эрзä йӹлмӹм Ытарымы Фондын “Эрзäнь Мастор” газетӹн редакторжы Евгений Четвергов гишäн.

Юрий Игнатьев семӹнь, тӹдӹ пӹтäриш гäнä техень кӱкшӹцäн Форумышты ылеш дä седӹндонат махань докладвлäм тӹштӹ ӹштӹмӹ, колышташ интересно. Ӹшке докладыштыжы тӹдӹ Марий Ушем организаци гишäн кӹтӹкӹн шайыштын дä марынвлäн традици религи доно тидӹм кӹлден.

Шанымем доно, Марий Ушемӹн пäшäжӹ гишäн кымдаракын дä келгӹнрäк шайышт пуэн кердеш ыльы, вет мам ит попы, семинарын аудиторижӹ Марий Ушем гишäн веле агыл, тенгеок марынвлä гишäнжäт шукыжымок ак пäлӹ.

Халыквлäлоштыш форумвлäштӹ марынвлäм лоббируйымашым седӹ, у методвлä доно ӹштӹмӹлä, докладвлäм рушла веле агыл, англ йӹлмӹлääт ӹштен мыштымыла. Тенге, кыце ӹшке халыкышты гишäн чеченвлä дон карачайвлäн представительвлäштӹ ӹштевӹ. Седӹ, тöрöк нимат ак лиäлт, изин-олен Европыштыш семӹнят туан халыкнан проблемывлäжӹ гишäн анжен мыштымыла.

Кыце ынгылышым, халык проблемы гишäнäт Марий Элышты ик семӹнь, а Европышты вес семӹнь ынгылат. Европышты сек приоритетныеш эдемӹн праважым шотлат дä ти негӹцеш законвлäм лыктыт, нӹнӹм шотеш пиштäт дä ӹлӹмäшӹштӹ кычылтыт,а Марий Элышты гӹнь, эдемӹн правалäжӹ дä туан йӹлмӹ гишäн законвлäм сирäт, но фактическийжӹ ак кычылтеп, тенге ти законвлä лач пумагаэш веле кодыт.

Эрзäнь Масорын вуйлатышыжы Евгений Четвергов туан халыкын ойхыжы гишäн попа.Евгений Четвергов Мордовиштӹ легендышкы сäрнäлтшӹ эдем. Тӹдӹ туан эрзä йӹлмӹжӹм ытарен кодаш манын пӹтäрижӹ “Эрзä йӹлмӹм ытарымы Фондым” ӹштен дä 1990-шы ивлä годшен “Эрзäнь Мастор” (Эрзä Мӱлäндӹ) газетӹм лыктеш. Газетӹм лыкташ тӹнгäлäшманын пӹтäрижӹ ӹшке машинäжӹм вäк выжален колтен. Кӹзӹт ти газета спонсорвлäн палшымы доно лäктеш. Газет ӹшке идейӹжӹ доно Мордовиштӹш халыкым рушангдымы политика ваштареш шалга. Тене ти легендарный эдем 75 ижӹм темен дä тагачат энергиäн дä пӹсӹ ылеш.

Седӹ, техень Форумвлäштӹ лимäш соок кого лäктӹшӹм канда. Семинар Финляндин Парламнетӹн ик залыштыжы эртен. Парламент гӹц Ыжар Партин депутатшы Хейди Хаутала, кыды Россий Федерацин Думыштыжат визит доно ылын, тӹштӹ эдемвлäн прававлäштӹ дä экологи ядмашвлä гишäн руш депутатвлäлäн шайыштын. Кыце пäлӹ ли, ти кок ядмаш гишäн Российӹн Думыштыжы когонжат ак хытыреп.

Хейди Хаутала экологи ядмаш доно интересуялтешäт, йöн лиäт Йылым лӱктäлмӹ гишäн шаям лыктым дä вӹдӹм лӱктäлмӹ ваштареш пыт шалгымыла манын, тӹдӹ келесӹш. Ти шотышты халыквлäлоштыш экологи организацивлä донат кырык марынвлäлäн кӹлӹм кычаш келеш. Семинарын кокшы кечӹнжӹ тӹшкӹ хына семӹнь Гарри Гаспаров толын ыльы.

Семинарыштыш докладвлäм колыштмем годым, Эстони гӹц толшы Евгений Криштафовичӹн (Open Republic) шаяжы äшӹшкем вазы. Тӹдӹ ӹшке докладшым тенге тӹнгäльӹ: ”Мӹнь ӹшке докладыштем Эстоништӹш рушынвлäн прававлäштӹм пыдыртымы гишäн шаям нäнгенем, но кыце Марий Элышты марынвлäн прававлäштӹм пыдыртат, нӹнӹлäн туан йӹлмӹштӹм дä культурыштым виäнгдäш ирӹкӹм ак пуэп, тидӹ гишäн колыштальымат, мӹньӹн докладемжäт когхонжат актуальный агыл, шаналтышым, вет мä, Эстоништӹш руш йӹлмäнвлä рушла тымень, цилä вäреок попен дä культурынамат виäнгден кердӹнä, масс-медиат рушла пäшäлä.”

Валери Аликов,
Хельсинки

Фото: Марий Ушем гӹц Юрий Игнатьев марынвлä гишäн кымда публикылан шайыштеш; Эрзäнь Масторын вуйлатышыжы Евгений Четвергов туан халыкын ойхыжы гишäн попа.

Оставьте комментарий

Filed under Артикль-влак

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s