«Легендыш тошкалше Кырла» книгам лудмеке

Лӱмжö мыланна муро гае

"Легендыш тошкалше Кырла" книган комжоМарий калыкын кугешныме эргыж нерген ты книгам ямдылаш тудлан пӱралтынак улмаш докан — вет нуно ик ял гыч улыт. Ончыкылык литератор лӱмлö землякше нерген йöратен ойлымым колышт кушкын да вара шкежат тиде еҥын илыш пӱрымашыжым рашемдымашке шке вийжым да усталыкшым ушен. Ме кызыт Юрий Соловьев да тудын «Легендыш тошкалше Кырла» книгаж нерген ойлена. Ты паша — данле айдемын курымаш юбилейже вашеш калыклан кучыктымо чапле пöлек.

Тышке витле утла авторын тӱрлö жапыште да тӱрлö жанр дене возымыштым чумырымо да вич ужашлан шеледен вераҥдыме. Нине материал гыч геройын оргажан илыш корныжо, киношто да поэзийыште шумо сеҥымашыже, пӱртӱс деч налме усталыкше да тудым тунеммаште, пашаште шуарымыже, туткар кечылаште тӱжвак лекше патырлыкше, пеҥгыдылыкше, чытымашыже тичмашын почылтыт. Чумыр книгам ик йоҥгыдо пöрт семын ончаш гын, тудын негызышкыже Ю.Соловьев шкенжын кычал мумо пеҥгыде кӱым пыштен. Тиде — Купсолан эртыме корныж нерген каласкалыше «Шож мелна гай шочмо сурт» историй очерк.

Составитель але марте тӱрлö вере савыкталтше шуко материал гыч эн кӱлешанжым, келшышыжым ойырен налын да, лудшылан йöнанрак лийже манын, автор-влак нерген кӱчык уверым да нунын портретыштым пуртен. Чын, тыгодым южын илыме жапшым ончыктымо, а южыным — уке. Такше тидым ышташ нелыжак огыл ыле.

Икымше пöлкаште — Кырлам шкенжымак ужшо-палыше-влакын каласкалымышт. Тыгайже поснак шерге. Тиде ужаш тӱҥ шотышто тудын йоча да самырык годсыжым, школышто да рабфакыште тунемме жапшым авалта. Озаҥ годсо ик йолташыжын, Н.Ивановын, шарнен возымыжо («Марий коммуна», 1969, 3 март да 1979, 3 март) пурен огыл. Жал.

Кокымшышто Купсола рвезын киношто да сылнымутышто шуктымо пашаже ончыкталтеш. Тыште эн шергыже — Ю.Швырев ден М.Волоцкийын 1979 ийыште «Юность» журналеш лекше «Наш первый звуковой…» шымлымашышт. Шарнем, тудым тунамак чон йывыртен лудымат, «Марий коммунылан» «Йӱкан первый фильмна» уверым серышым, тудо 11 сентябрьыште «Мемнан корр.» подпись дене савыкталте.

Нимо дене аклаш ок лий М.Жаровын мутшым, вет чыла автор кокла гыч тудо Кырла-Мустафам эн са-йын, эн лишыч пален, самырык годсо йолташын образшым «Жизнь. Театр. Кино» мемуарыштыжат, статьялаштыжат почын пуэн. Но… М.Исиметов деч тӱҥалын, чыланат Жаровын шомакшылан цензурым ыштат — Мустафам модшын «йöрдымö» койышыж нерген ойлышо ужашым лудшо деч кажне гана шылтен кодат. Молан? Йыван Кырлам суксо шотеш ужнешт мо? Чонан айдеме нигунам суксо лийын ок керт.

«Путевка…» лекме деч вара, возен Жаров, Кырла могырым «шӱдыр чер» манме икмыняр палдырнаш тӱҥале. Тидым пример дене ончыктымо. Шкем кугуэш ужмо койышым марий-влакат тунамак шижын шуктеныт. Ты темылан С.Москвин (раш, тиде — ала-кöн шоялӱмжö) «Марий ял» газетеш эпиграммымат савыктен (1931 ий 20 июль). Ты номерыштак Ал.Эрыканын марий артистын устан модмыжым моктышо рецензийже лийын.

М.Жаровын да С.Москвинын мутыштым А.Искандаров пеҥгыдемда. 30-шо ийла тӱҥалтыште, Москошто тунемме жапыште, Кырла дене пырля лиедымым композитор тыге шарналтен: «Тудо кутырымыжо але ӱчашымыж годым «мый» мутым чӱчкыдын кучылтын… Кырлам колыштшыла, тудлан ятыр гана ойленам: «Тый… кугешнылаш ит вашке, шкендым эплын, шыман кучо». Тыгай мутымак Янышат (Ялкайн — Г.З.) шуко гана ойлен». («Легендыш тошкалше Кырла», 115 стр.).

Айдемын тиде але вес «чержым» палымына тудым пагалаш чаракым шында мо? Уке, огеш! Тышеч икте гына рашемеш: Йыван Кырла моло семынак коклан йоҥылышым ыштылын, но тышеч лекташ, ончыко каяш вийым муын моштен. Руш калыкмут уло: «Полюби меня некрасивую, красивую всяк полюбит». Тыгак меат шкенан кумирнам южо татыште шижалтше ситыдымашыжге-моге тӱрыснек йöратена, аклена, пагалена. Посна еҥын шарнымаштыже аралалт кодшо «шемалге» чият, южо стихыштыже вашлиялтше козыра верат тудын волгыдо образшым нимынярат огыт ӱмылтö. Шкежат эреак чын верч шоген. Лудшыжлан манын: «Чыным тушто (возымаштем — Г.З.) тый от уж гын, луктын ойло шинчамлан».

К.Иванов четлыкыш литератор кокла гыч визымшылан логалын. Тымарте В.Мухиным, Мичурин-Ятманым, Н.Мухиным, П.Карпов-Пӱнчерскийым шынденыт. 23 апрельыште тӱҥалше тамык куд ий утла шуйнен. Тудын сынжым «Йыван Кырла — ГУЛАГ-ыште» ужаш рашемда. Жап шот дене эн ончыч, 1966 ийыште, эрвел марий туныктышо А.Исекеевын «Кок йолташ» статьяже сералтын. Тудо киноактер дене пырля лагерьыште орланыше еҥым Нефтекамск олаште вашлийын да ойлымыжым возен налын. Умбакыже ты пашам М.Исиметов, К.Сануков да молат шуеныт, тыге туткар саманын пӱрдышыжö тӱрыснек кораҥдалтын. Исиметовын эн тичмаш очеркшым тудын 2003 ийысе книгаштыже лудаш лиеш, санденак дыр ты ойпогыш пурталтын огыл.

Пале, киноактерым арестоватлаш амалым «Онар» рестораныште лийше томаша пуэн. Но тиде огыл гын, НКВД тудым петыраш вес амалым муэш ыле.

С.Чавайн, Я.Ялкайн, Йыван Кырла гай тале еҥ-влак большевик властьлан лӱдыкшын чучыныт, сандене тудо нуным поген налаш шылтыкым садыгак муэш ыле.

Йыван КырлаЯлкайн рвезырак йолташыжым пагален, кугурак семын ой-каҥашым пуэден, «Шочмо кече» книгажым редактироватлен. Тиде келшымаш нерген книгаште Н.Ялкайн каласкала. Жап эртыме дене уш-акыл нӱшкемеш, южыжо мондалтеш, сандене тудын возымаштыже посна факт ӱшаныдымашым луктеш. Йоҥылышат логаледа. Мутлан, татар поэт А.Ерикеев МГУ-што огыл, а журналистика институтышто тунемын. Марий литератор-влакын лишыл йолташыштым: Филипп Дудоровым Ал.Дударевыш, Э.Левонтиным Леонтиныш, К.Гердым Гердашке савырыме. Ялкайн М.Джалиль деч ны ийгот, ны тунемме дене кугурак лийын огыл. Мöҥгешла, пел ийлан варарак шочын, а МГУ-шко тунемаш ик ийыште пуреныт.

А.Токын шарнымашыжат рашемдымашым йодеш. Тудо воза, пуйто Йыван Кырлан илыш корныжо «Песнь о счастье» киносӱретлан негыз лийын. Кузе? Вет фильм марий музыкын шочаш да вияҥаш тӱҥалмыжым ончыкта, тӱҥ геройжат, Кавырля, — музыкант. Ончычсо тарзе, ятыр нелым эртен, консерваторийыш логалеш, тушеч семмастар лийын лектеш, шкаланже Миша Эшпай псевдонимым налеш. Финалыште Эшпай-Кавырля Мароблонон ӱжмыж почеш Йошкар-Олашке, фольклор пайремыш, толеш да погынышо калыклан увертара: «Йолташ-влак, мый, Кавырля, тендан дек йöршешлан толынам. Пашам кушто ышташ кӱлмым мый кызыт иже умылен нальым». (Нине мутым артист М.Викторов марла ойла).

Яков Эшпай марий кокла гыч эн ончыч консерваторийым, вара аспирантурым пытарен, рвезыж годым Кавырля семынак Юл дене шолым волтымаште ыштен. Садланак фильмысе тӱҥ геройын прототипшылан лач тудым шотлаш тӱҥалыныт. Композитор автобиографий очеркыштыже серен (марлаҥден ончыктена): «Аспирантура деч вара мыйым Марий облоно шке аппаратышкыже искусство секторым вуйлатышылан ӱжö… Йошкар-Олашке теве молан кайышым: 1934 ийыште лукмо «Песнь о счастье» киносӱретыште мыйын илышем ончыкталтеш. Тусо героят, музыка школым тунем лекмеке, шке республикыш пöртылеш. Фильмлан сценарийым Г.Холмский возен. Тудын дене коктын республика мучко коштынна, материалым погенна. Тӱрлö вере: Кожласолаште, Какшамарийыште, Шимшурга лишне — лийынна. Кинолан музыкальный материалым мый ямдыленам, тудым Г.Лобачев кучылтын, но лӱмемым фильмын титрышкыже пурташ «монден» (1954).

М.Исиметов кок тӱрлö шонымашым ваш келыштараш тыршен. Тудо манын: Кавырлян прообразшылан кок еҥым — Яков Эшпайым да Йыван Кырлам — шотлаш кӱлеш. Тек тыге лиеш.

Ты сӱретым ондакше «Жизнь Кавырли» гына огыл, «Вӱдшö йога» манаш шоненыт. 1933 ий сентябрь кыдалне «Марий коммуна» газет «Вӱдшö йога» кинолан олимпиадым (искусство пайремым) сниматлымашке марий вургем дене рӱж погынаш уэш-пачаш ӱжын. Погыненыт вет! Лач тунам руш артист Михаил Викторов марла кутыралтен колтен.

А.Токак сера, пуйто «Песньын…» режиссержо М.Донской тылеч ончыч «Марий Кужерым» шынден, да тушто Янина Жеймо модын. Уке, тыге огыл. Марий ялыште колхоз верч кучедалме нерген киносӱретым Борис Шелонцев, Чувашийын эргыже, сниматлен, Жеймо тушто модын огыл. Тудо мыланна «Песнь о счастье» гыч Кавырлян ӱшанле таҥже — Анук — семын шерге.

Артист кокла гыч С.Кузьминыхын шарнымашыжым пуртымо. Шке жапыштыже тудым поэт Г.Сабанцев «Юзо памаш» сборниклан (1988) возен налын. Йыван Кырлан 1937 ий тӱҥалтыште Йошкар-Олашке толмыжо да тыште илымыже сӱретлалтеш. Автор манеш: унан арвержым вокзал гыч издер дене кумытын (Кузьминых, Семекеев, Смирнов) кондышна, чыланат Толстой уремыште пачерыште иленна: коктын — ик суртышто, пошкудышто — Смирнов. Кырла Смирнов пелен верланаш келшыш да тушто пел ий наре илыш. Мланде топланымек, олыкышко пырля коштынна…

Тӱня мучко палыме актерын ала-могай лукышто илаш кöнымыжлан ӱшанаш неле. Тунамак пагалыме вес артистым, Кузьминыхым, шоячылан шотлаш негыз уке. Кушто вара чынже? Чыла моло автор Кырлан «Онар» унагудышто илымыж нерген воза. А «еҥ пачерыште пел ий наре илыш» манмым кузе аклыман? Арестоватлыме марте улыжат кум тылзе утларак гына эрыкыште коштын шуктеныс! Векат, пöртылмö почеш К.Ивановын арвержым ик жаплан чынак Толстой уремысе пöртыш конденыт улмаш. Можыч, шкежат тушто икмыняр йӱдым эртарен.

Кум йолташ гыч иктыже Смирнов огыл, а Савельев лийын улмаш. Тыгай тöрлатымашым С.Кузьминых саде шарнымашын мöҥгыштö аралалтше копийышкыже пуртен. Курык марий рвезе Сергей Савельев вара уста режиссер, РСФСР-ын заслуженный артистше лийын. Поэт дене пырля илымыж нерген нимом возен коден огыл. Удмуртийын шочшыжо Семекеев сареш колен.

С.Кузьминых А.Крупняковын «Побратимы» романыштыже Йыван Кырлам шала койышан еҥ семын ончыктымылан öпкелымыж нерген ойлен, но ты амал дене писательлан серышым возымыжым каласен огыл. Тыгай письма 1988 ий 8 январьыште шочын, тушто киноартистын шерге лӱмжым арален налме.

Тичмашын налмаште пеш сай материалыштыже В.Янтемир 22-23 апрельысе погынымаште Кырлам вурсымо нерген ойла да вигак ешара: «Актёр-влак В.Якшовым, А.Филипповам, режиссёр А.Маюк-Егоровым да молымат, чылаже 14 еҥым, арестоватленыт». Нуным тунамак, апрель кечын, налыныт маннеже мо? А вет тыгак умылалтеш. Чынжым гын ик талук утла гыч, июнь кыдалне, шынденыт. Нине еҥын тыршымышт дене тылеч ончыч, 1938 ий 5 апрельыште, «Салика» комедийын пиалан ӱмыржö тӱҥалын.

«Муралтем мый йывыртен» ужаш поэзий дене шӱла. Марла 22, рушлаҥдыме 18 почеламутшо, ик муро, кум статья пуалтыныт. Тышеч Кырлан поэт тӱсшö рашемеш. Икте жал: тымарте нимогай книгаштыжат пурыдымо кок стих («Умыло, йолташем» да «Май пайрем») ты ганат öрдыжеш кодын. Мо оҥайже: Купсола рвезе «Умыло, йолташем» почеламут дене мураланыш толын, а «Май пайрем» — жап шот дене эн пытартыш возымыжо («Марий коммуна», 1935 ий 4 май).

Чыла 22 стих 1969 ийысе сборник гыч налалтын. Тудым, тыгак тылеч ончычсо «Шочмо кече» книгам (1957) ямдылыме годым (редактор сомылым кок ганажат поэт М.Емельянов шуктен) ятыр почеламутыш кӱлеш-оккӱл тöрлатымашым, вашталтышым пуртылмо. А вет 1932 да 1935 ийласе редактор-влак А.Ток ден Я.Ялкайн тидым ыштен огытыл, авторым пагален моштеныт.

Лач «Шочмо кечыште» (1957) Кырлам икымше гана Кырляшке савырыме. Пел курым гыч поэтын лӱмжым чын возаш тунем шуктышна, коеш. А стихласе «тöрлатымаш» тугак кодын. Икмыняржым ончалына.

Эн кумдан палыме «Шочмо кече» почеламутышто автор кок гана (кок вере) каласен: «Йырваш илыш мурымо годым Мый ом чыте мурыде». Пуйто ойлен: «Илышна мура — мыят мурем». 1957 ийыште чыла тугак кодымо, 1969 ийыште икымше корным вашталтыме: «Илышна пеледме годым». Але: «Шочмо-кушмо ӱмырнаже Йöсö ыле шемерлан». Ондакше тӱкымö огыл, вара чыла весемдыме: «Тошто годсо неле пагыт Омешем гына конча». Кöн омеш? Раш — Кырлан огыл. Векат, редактор Емельянов земляк улмо шот дене (тудо Купсола воктенсе Кожласолаште шочын) «ачалаш» шонен пыштен да вашталтышым ыштылын. Умбаке каена. Улмаш: «Шочын омыл чылт окмак». Кок ганажат тыге лийын шинчын: «Шочын омыл мый окмак». Улмаш «Ача колыш ӱмыр лугыч, Ава кодо тулыкеш». Кок ганажат изиш молемдыме: «Ачам колыш ӱмыр лугыч, Авам кодо тулыкеш». Уданрак келыштарыме ик куплет кок изданийыштат йомын:

Шуко ужалте нужна ийыште:

Рвезе, нöргö кап-кылем

Луктын кырышт ял покшеке —

Тидым таче гай шарнем.

Йыван КырлаАвтор тошто илышын шучкылыкшым тиде сӱрет гочат рашемдаш шонен (ачажым кырен пуштынытыс), а редактор тидым шотыш налын огыл.

«Муралтем мый йывыртен» стихыште «Шӱкш орвала шолдырген» корно уло. Лудшо шоналта дыр: «Ужат, поэт ритмлан кöра ик мут гыч ö буквам луктын шуэн». Да йоҥылыш лиеш! Илымыж годым кум гана («Марий ял» газетеш, «Ме ударне улына» ден «Шочмо кече» сборниклаш) «шӱк орвала» (шӱкшакым, торым оптымо орвала) манын печатлен. Но 1957 да 1969 ийласе редактор ик буквам ешарен, да тыге автор йылме правилым жаплыдыме еҥыш савырнен.

«Шошо кече» стихым серыме жап эреак йоҥылыш ончыкталтеш: 1930. Уке, чын огыл. 1929 ий 12 майыште — 80 ий ожно — «Йошкар кече» газет Э.Туруновскийын (тиде, векат, ола воктенсе Турун вел рвезе, ончыкылык архитектор Алексей Суриков, тудат Озаҥ рабфакыште тунемын) «Литератур конкурс лие» увержым пуртен. Ойлалтеш:

«Озаҥ» рабфакын полит-просвет секцийже марий тунемше-влак гыч почеламутым, ойлымашым возышо коклаште литератур конкурсым ыштен. Возышо-влаклан кок премий, тӱрлö книга шот дене, ышталте. Конкурсыш 9 тӱрлö материал пурыш. Первый премий Иванов Кырлалан логале, тудо «Шошым кече» почеламутым возен. (Тунам «шошо» огыл, а «шошым» манын сереныт, М.Шкетанат ик пьесыжым «Шошым сеҥен» лӱмден — Г.З.).

Политпросвет секций ончыкшат тыгай конкурсым ышташ шона».

Заметка пеленак — саде почеламут. Авторжо — Йыван Кырла (К.Иванов).

«Ӱдырамашлан» почеламутышто «пайрам» олмеш «пайрем», «молынла» — «молыла», «илышыч ятыр» — «иленат тый» лийын, «сурт оролышо шем пийла» корнышто «шемым» удыралме.

«Ӱдырлан» стихат утлен огыл. Авторын чылт марла Москожым Москвашке савырыме. Тудо манын: «Мый верештым кинолентыш, Йырваш кайыш лӱмемат». «Кайыш» олмеш чыла вере «шарлыш» манме. Тышеч лектын М.Исиметовын ик статьяжын вуймутшо: «Йырваш шарлыш лӱмемат». «Модаш» глаголым лудшын чоныш чотрак шыҥдараш шонымо денак, очыни, поэт уэш-пачаш каласен: «Кок ий модым мый киношто, Кок ий модым чарныде». Кокымшо корнышто ик буквам вашталтыме, да лийын шинчын: «Кок ий годым чарныде». Теве кузе кучедалыныт утыла чучшо тавтологий ваштареш редактор-влак.

Эше ятыр вашталтыме, чылажым каласен от пытаре. Ончыкыжо кузе лийман? Тыгак кодыман але авторын илыме годсо вариантым пöртылтыман? Но Йыван Кырлан мураршашыжым угыч савыкташ черет ынде кунам шуэш? А кызытеш калыкна поэтын чын тӱсшым тичмашын палыде ила, манаш лиеш. Вет ятыр стихшым тöрлатылме веле огыл, кӱчыкемдылме.

«Тылат», Кырла, мутпöлек» пöлкашке кок поэма гыч ужашым да лучко утла почеламутым пуртымо. Автор-влак коклаште — татар С.Шакир ден чуваш П.Хузангай. Кокымшыжо моктеммутым эше 1931 ийыштак рушла возен. Тунамак Олык Ипай «Йыван Кырлалан серыш» пöлекмутым серен да вес ийжылан «Пеледме жап» книгашкыже пуртен. Эх, могай сай ыле тудым кызыт юбилей савыктышыште лудаш! Но ты оҥай стих тушко логалын огыл.

Тыгай — айдемын илымыж годым тудын нерген возымо — материал шагал, сандене нунын акышт поснак шерге. Теве «Шочмо кече» сборник лекмек, Писатель ушем вуйлатыше П.Карпов-Пӱнчерский «Марий коммуна» газетеш чапле рецензийым савыктен, авторын усталыкшым пеш чын ончыктен. Ты статьямат у книгаште ужмо шуэш ыле. А кызытеш тудо мучаште пуымо публикаций спискышкат верештын огыл. Конешне, библиографийым ямдылымыж дене составитель суапым ыштен. Тиде — лудшо, тунемше, туныктышо, шымлыше-влаклан сай полыш, корным ончыктышо йолташ. Тышке эше кок рецензийым ешараш лиеш ыле: поэтын кокымшо книгаж нерген критик «бригадын» возымыжым «Рвезе коммунист», 1934 ий 27 сентябрь) да «Марий ял» газетеш лекше «Черке» почеламутлан Мӱндыр лӱман авторын шыде аклыммутшым («У вий», 1931, 3 №). Кок вережат утларакше шылталаш толашеныт, но, манмыла, муро гыч мутым луктын от шу: мо лийын — лийын.

Чынжымак уникум — актёрын лагерь гыч шӱжаржын ешыш колтымо кум серыш. Тӱрлö инстанцийыш (наркомлан, прокурорлан да монь) сöрвален возымым ондакат лудалтын, а тыгайже тымарте логалын огыл. Икымшыже, векат, 1939 ий 18 июньышто огыл, 1938 ий 18 апрельыште сералтын (хронологийыштат каласыме). Июнь кыдалне гын, 1 Май дене саламла ыле мо?

Икмыняр шомак — тыглай да шуко чиян фотосӱрет, киноафиша да фильм гыч кадр-влак нерген. Нуно «книгам чот пойдарат, сöрастарат» манме нимом каласыдыме дене иктак. Шукыжо чылтак шöртньö акан. Нуным книгаш пуртен шындыме марте мыняр вийым пышташ логалын — ой-ой-ой. Чумыр книгажат составитель деч, тудлан полшышо-влак деч кугу тыршымашым йодын. Да нуно тидлан ӱнарыштым, чон шокшыштым чаманен огытыл. Тыге марийлан гына огыл, руш лудшыланат чынжымак социально кӱлешан савыктыш шочын.

Тышке ялысе семмастар И.Ласточкинын «Муралтем мый йывыртен» мурыжым нота дене пуртымо. Пале, поэтын шомакшым кучылтын, композитор С.Маков 1980 ийыште тыгаяк лӱман икымше марий ораторийым серен. А А.Искандаров эше 1957 ийыштак «У йӱла мурым» келыштарен («Марий коммуна», 10 декабрь).

Йыван Кырла мыйымат «тӱкыде» коден огыл — моло паша кокла гыч икмыняр статьям серенам. Лӱмышт библиографийыште уло, но кок йоҥылыш каен: «Песни искреннего счастья» увер «Молодой коммунист» огыл, а «Марийская правда» газетеш, «Йырваш шарлыш лӱметат» (книгасе семын «лӱмемат» огыл) статья «Марий коммунеш» 12 апрельыште огыл, а 20 декабрьыште лектыныт. Кок возымем ты серыпле изданийыш верештын. Тау!

Рецензент В.Изергин, тыгак редактор ден корректор тӱткынрак лудыт гын, тӱрлö умылыдымаш да экшык, мутат уке, шагалрак лийыт ыле. «Легенда» шомак мемнам чын деч торышаш огыл.

«Легендыш тошкалше Кырла» книган лекмыжым да «Йыван Кырла» драмын премьерыжым Юрий Соловьев «Марий Элысе культурын заслуженный пашаеҥже» лӱм дене вашлие. Моткоч жапыштыже шочын тиде указ. Алал кумылын саламлена. А таче возымына тудын лӱмнержымат, книган акшымат йöршынак ок волто, тудо илыш чыным рашемдаш полшымашке виктаралтын.

Гельсий Зайниев

Налмывер: «Марий Эл» газет

1 комментарий

Filed under Артикль-влак

One response to “«Легендыш тошкалше Кырла» книгам лудмеке

  1. Лудшо

    Пеш сай рецензий. Уке гын пытартыш жапыште кеч-мо савыкталт лекше моктемур деч молым от кол, лукшо-влак ӧпкелат манын лӱдына, «поро» лийнена… Но вет сай дене пырля ситыдымашымат ончыкташ лиеш. Кызыт чӱчкыдын книгам лукшо-влак ала «кертына» маннешт, ала книгалан ойырымо оксам вес еҥ дене ынешт пайле… но вашке гына айда-йӧра ыштен савыктен луктыт, нигӧлан шотшо дене огыт тергыкте. Садлан тӱжвач мотор койшо книгам кидышкет налат, лудаш тӱҥалат — йоҥылыш почеш йоҥылыш… Соловьевын книгажым шке кидыште кучен омыл, ом пале. Мутат уке книгам ямдылаш, лукташ пеш шуко жап, вий кӱлеш, ышке чылаже ужын от шукто. Садланак корректор, шанче рецензент-влак лийшаш улыт. Вет книгам савыктымеке йоҥылыш-влакым тӧрлаш неле.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s